انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٥٩ - نشانههاى منافق

٢. استفاده از سوگندهاى دروغين براى گمراه ساختن مردم.

٣. عدم درك واقعيّات بر اثر رهاكردن آيين حق بعد از شناخت آن.

٤. داشتن ظاهرى آراسته و زبانى چرب، على‌رغم تهى بودن درون و باطن.

٥. بيهودگى در جامعه و عدم انعطاف در مقابل حق، همچون يك قطعه‌چوب خشك.

٦. بدگمانى و ترس و وحشت از هر حادثه و هر چيز به علّت خائن بودن.

٧. حق را به ريشخند گرفتن.

٨. فسق و گناه.

٩. خود را مالك همه چيز دانستن و ديگران را نيازمند به خود پنداشتن.

١٠. خود را عزيز و ديگران را ذليل تصوّر كردن.

بى‌شك نشانه‌هاى منافق منحصر به اينها نيست و در آيات ديگر قرآن و روايات اسلامى و نهج‌البلاغه نشانه‌هاى متعدّد ديگرى براى آنها ذكر شده است و حتّى در معاشرت‌هاى روزمرّه مى‌توان به اوصاف و ويژگى‌هاى ديگرى در آنها پى برد، ولى آنچه در آيات سوره منافقون آمده، بخش مهمّى از اين اوصاف است.

حضرت اميرمؤمنان على عليه السلام در بخشى از خطبه ١٩٤ نهج البلاغه كه در وصف منافقان است مى‌فرمايد: «اى بندگان خدا، شما را به تقوا سفارش مى‌كنم و از منافقان برحذر مى‌دارم، چرا كه آنها گمراه و گمراه‌كننده، خطاكار و غلط اندازند.

هر روز به رنگ تازه‌اى درمى‌آيند و به قيافه‌ها و زبان‌هاى مختلف خودنمايى مى‌كنند. از هر وسيله‌اى براى فريفتن و در هم شكستن شما بهره مى‌گيرند و در هر كمينگاهى به كمين شما نشسته‌اند.

بدباطن و خوش‌ظاهرند و پيوسته مخفيانه براى فريب مردم گام برمى‌دارند و از بيراهه‌ها حركت مى‌كنند.

گفتارشان به‌ظاهر شفابخش، امّا كردارشان دردى است درمان‌ناپذير.