انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩١ - پنج درس زندگى و ترك شبهات

نور هدايت‌

اين حديث از دو بخش تشكيل شده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله در بخش اوّل پنج دستور مى‌دهد و در بخش دوم راجع به ترك شبهات بحث مى‌فرمايد.

١. به نااهل دانش نياموزيد، زيرا به علم ظلم مى‌شود.

٢. علم را از اهلش مضايقه نكنيد، چرا كه به آنان ظلم مى‌شود. از اين تعبير استفاده مى‌شود كه براى دانشجو و طالب علم شرايطى لازم است كه از جمله آن قابليّت است. در غير اين صورت شايسته علم‌آموزى را ندارد آن‌هم علمى كه ثواب‌هاى فراوانى براى آن ذكر شده است.

پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: كسى كه لايق دانش‌اندوزى نيست به او چيزى نياموزيد، زيرا وقتى علم به دست او بيفتد در راه‌هاى انحرافى استفاده مى‌كند و دنيايى را ويران مى‌سازد. جاهل نه جايى را خراب مى‌كند و نه جايى را آباد. در روزگار ما كسانى كه دنيا را به فساد مى‌كشند عالم‌اند. سركرده دولت‌هاى استعمارى، دانشمند هستند.

قرآن تعبيرات مختلفى دارد كه از آنها استفاده مى‌شود علم بى‌تهذيب ثمر ندارد. در آيه ٢ سوره بقره مى‌فرمايد: « «هُدًى لِلْمُتَّقِينَ»؛ مايه هدايت پرهيزگاران است». و در آيه ٦٧ سوره يونس مى‌فرمايد: « «انَّ فِى ذلِكَ لَأَيَاتٍ لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ»؛ در اين (نظام نور و ظلمت) نشانه‌هايى است براى آنان كه گوش شنوا دارند».

معلوم مى‌شود هدايت مخصوص كسانى است كه زمينه‌هاى قبلى داشته باشند.

در قديم علما به هر كسى اجازه نمى‌دادند كه در محضر درسشان حاضر شود.

امتحان اخلاقى مى‌كردند كه اين شخص چه مرحله از تقوا را داراست. خلاصه تصفيه‌اى را لازم مى‌دانستند.

البتّه نبايد كسى علم را احتكار كند بايد به اهلش بياموزد و با دانش خويش دردهاى مردم را دوا كند. تفاوت نمى‌كند كه دردهاى مادّى باشد يا معنوى، هرچند دردهاى روحى و معنوى بسيار مهم‌تر است، زيرا خداوند از همه چيز