انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٠٨ - مسأله عرض اعمال

مى‌شود، اعمال نيكان و بدان؛ بنابراين، مراقب باشيد و اين مفهوم گفتار خداوند است كه مى‌فرمايد: بگو عمل كنيد! خداوند و فرستاده او اعمال شما را مى‌بينند.

اين را فرمود و ساكت شد». [١] در حديث ديگرى امام باقر عليه السلام فرمود:

«انَّ أعمالَ العِبادِ تُعرَضُ عَلى‌ نَبِيّكُم كُلَّ عَشِيَّةِ الخَميسِ فَليَستَحِ أحَدُكُم أن يُعرَضَ عَلى‌ نَبِيّهِ العَمَلُ القَبيحِ‌

؛ و تمامى اعمال شما هر عصر پنج شنبه بر پيامبرتان عرضه مى‌شود. بنابراين بايد از اينكه عمل زشتى از شما بر پيامبر عرضه شود شرم كنيد». [٢] در روايت ديگرى از امام علىّ بن موسى‌الرّضا عليه السلام مى‌خوانيم كه كسى خدمتش عرض كرد براى من و خانواده‌ام دعا كن! فرمود: مگر من دعا نمى‌كنم؟

«وَاللّهِ انَّ اعمالَكُم لَتُعرَضُ عَلَىَّ في كُلّ يَومٍ وَلَيلَةٍ

؛ به خدا سوگند، اعمال شما هر شب و روز بر من عرضه مى‌شود». راوى مى‌گويد اين سخن بر من گران آمد. امام متوجّه شد و به من فرمود:

«أما تَقرَأ كِتابَ اللّهِ عَزَّ وَجَلَ‌

«وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَالمُؤْمِنُونَ»

هُوَ وَاللّهِ عَلىّ بن ابي‌طالب‌

؛ آيا كتاب خداوند عزّ و جلّ را نمى‌خوانى كه مى‌گويد عمل كنيد، خدا و پيامبرش و مؤمنان عمل شما را مى‌بينند. به خدا سوگند، منظور از مؤمنان، علىّ بن ابى‌طالب و امامان ديگر از فرزندان اوست». [٣] البتّه در برخى اخبار تنها سخن از پيامبر صلى الله عليه و آله به ميان آمده و در پاره‌اى از على عليه السلام و در برخى پيامبر و امامان همگى ذكر شده‌اند، چنانكه برخى تنها عصر پنج‌شنبه را وقت عرض اعمال مى‌شمردند و برخى همه روز و برخى هفته‌اى دو بار و بعضى در آغاز هر ماه و بعضى هنگام مرگ و گذاردن در قبر.

روشن است كه اين روايات منافاتى با هم ندارند و همه آنها مى‌تواند صحيح‌

[١]. كافى، ج ١، ص ٢١٩.

[٢]. بصائر الدرجات، ص ٤٤٦.

[٣]. كافى، ج ١، ص ١٧١.