انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٥ - اهمّيّت دعا و شرايط استجابت

خدا مقامى است كه جز با دعا و تقاضا نمى‌توان به آن رسيد و اگر بنده‌اى دهان خود را از دعا فرو بندد و چيزى تقاضا نكند چيزى به او داده نخواهد شد، پس از خدا بخواه تا به تو عطا شود، چرا كه هر درى را بكوبيد و اصرار كنيد سرانجام گشوده خواهد شد». [١] در برخى روايات دعاكردن حتّى از تلاوت قرآن برتر شمرده شده است، چنانكه از پيامبر صلى الله عليه و آله و امام باقر و امام صادق عليهما السلام نقل شده كه فرمودند:

«الدُّعاءُ افضَلُ مِن قَراءَةِ القُرآنِ‌»

. [٢] در تحليلى كوتاه مى‌توان به عمق مفاد اين احاديث رسيد، زيرا دعا از يك‌سو انسان را به شناخت پروردگار (معرفت‌اللّه) كه برترين سرمايه هر انسان است دعوت مى‌كند.

از سوى ديگر سبب مى‌شود كه خود را نيازمند او بداند و در برابرش خضوع كند و از مركب غرور و كبر كه سرچشمه انواع بدبختى‌ها و مجادله در آيات‌اللّه است فرود آيد و براى خود در برابر ذات پاك او موجوديّتى قائل نشود.

از سوى سوم نعمت‌ها را از او بداند و به او عشق ورزد و رابطه عاطفى او از اين طريق با ساحت مقدّسش محكم شود.

از سوى چهارم، چون خود را نيازمند و مرهون نعمت‌هاى خدا مى‌بيند موظّف به اطاعت فرمانش مى‌شمرَد.

از سوى پنجم چون مى‌داند استجابت دعايش بى‌قيد و شرط نيست، بلكه خلوص نيّت و صفاى دل و توبه از گناه و برآوردن حاجات نيازمندان و دوستان از شرايط آن است، خودسازى مى‌كند و در طريق تربيت خويشتن گام برمى‌دارد.

از سوى ششم، دعا به او اعتماد به‌نفس مى‌دهد، از يأس و نوميدى بازمى‌دارد، به تلاش بيشتر دعوت مى‌كند. [٣]

[١]. كافى، ج ٢، ص ٣٣٨.

[٢]. مكارم الاخلاق، ص ٣٨٩.

[٣]. رجوع شود به: تفسير نمونه، ذيل آيه ٦٠ سوره مؤمن.