انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٠٣ - ٢ بُعد سياسى حج

روايات اسلامى مى‌خوانيم: «هر كه حج را كامل به‌جا آورَد، از گناهان خود بيرون مى‌آيد مانند روزى كه از مادر زاده شده است».

آرى، حج براى مسلمانان يك تولّد ثانوى است، تولّدى كه آغازگر يك زندگى نوين انسانى است.

البتّه ناگفته پيداست كه اين بركات و آثار نه براى كسانى است كه از حج تنها به پوسته‌اى از آن قناعت كرده و مغز آن را به دور افكنده‌اند و نه براى آنها كه حج را وسيله تفريح و سير و سياحت يا تظاهر و ريا و تهيّه وسايل مادّى قرار داده و هرگز به روح آن واقف نشده‌اند، بلكه تنها براى كسانى است كه به عمق و معناى آن رسيده‌اند.

٢. بُعد سياسى حج:

به گفته يكى از فقهاى بزرگ اسلام، مراسم حج در عين اينكه خالص‌ترين و عميق‌ترين عبادات را عرضه مى‌كند، مؤثّرترين وسيله براى پيشبرد اهداف سياسى اسلام است.

روح عبادت توجّه به خدا و روح سياست توجّه به خلق خداست. اين دو در حج چنان به هم آميخته‌اند كه تار و پود يك پارچه به حساب مى‌آيند.

حج عامل مؤثّرى براى وحدت صف‌هاى مسلمانان است.

حج عامل مبارزه با تعصّبات ملّى و نژادپرستى و محدود شدن در حصار مرزهاى جغرافيايى است.

حج وسيله‌اى است براى شكستن سانسورها و از بين بردن خفّت نظام‌هاى ظالمانه‌اى كه در كشورهاى اسلامى حكمفرما مى‌شود.

حج وسيله‌اى است براى انتقال اخبار سياسى كشورهاى اسلامى از هر نقطه به نقطه ديگر و سرانجام حج عامل مؤثّرى است براى شكستن زنجيرهاى اسارت و استعمار و آزاد ساختن مسلمين.

و به همين دليل در آن ايّام كه حاكمان جبّار همچون بنى‌اميّه و بنى‌عبّاس بر سرزمين‌هاى مقدّس اسلامى حكومت مى‌كردند و هرگونه تماس ميان قشرهاى‌