انوار هدايت، مجموعه مباحث اخلاقى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠١ - نمونهاى از اخلاق پيامبر صلى الله عليه و آله

روايات اسلامى در اين زمينه چه درباره شخص پيامبر صلى الله عليه و آله و چه درباره وظيفه مسلمين فراوان است، از جمله:

در حديثى آمده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود:

«انَّما بُعِثتُ لِاتَمّمَ مَكارِمَ الأخلاقِ‌

؛ من براى اين مبعوث شده‌ام كه فضايل اخلاقى را تكميل كنم». [١] به اين ترتيب، يكى از اهداف اصلى پيامبر صلى الله عليه و آله تكميل فضايل اخلاقى است.

در حديث ديگرى فرمود:

«انَّ المُؤمِنُ لِيُدرِكُ بِحُسنِ خُلقِهِ دَرَجَةَ قائِمِ الليلِ وَ صائِمِ النَّهارِ

؛ مؤمن با حسن خلق خود به درجه كسى مى‌رسد كه شب‌ها به عبادت مى‌ايستد و روزها روزه‌دار است». [٢] همچنين در روايت ديگرى فرمود:

«ما مِن شَى‌ءٍ أثقَلُ فِى‌الميزانِ مِن خُلُقٍ حَسَنٍ‌

؛ چيزى در ميزان عمل در روز قيامت سنگين‌تر از خوشخويى نيست». [٣] و در حديث ديگرى فرمود:

«أحَبُّكُم الى اللّهِ أحسَنُكُم أخلاقاً المُوَطّؤُونَ أكنافاً يألِفونَ و يؤلَفونَ وأبغَضُكُم إلى اللّهِ المَشَّاؤُونَ بالنَّمِيمَةِ المُفَرّقونَ بَينَ الإخوانِ المُلتَمِسونَ لِلبُرآءِ العَثَراتِ‌

؛ از همه شما محبوب‌تر نزد خدا كسى است كه اخلاقش از همه بهتر باشد، همان كسانى كه متواضع‌اند، با ديگران آميزش دارند و مردم نيز با آنها آميزش دارند. از همه شما مبغوض‌تر نزد خدا، افراد سخن‌چينى‌اند كه در ميان برادران جدايى مى‌افكنند و در جست‌وجوى لغزش افراد بى‌گناه هستند». [٤] در حديثى رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:

«ما مِن شَى‌ءٍ فى الميزانِ أثقَلَ مِن حُسنِ الخُلقِ‌

؛ هيچ چيز در ميزان (عمل) سنگين‌تر از خوشخويى نيست». [٥] و در حديثى ديگر فرمود:

«إنَّكُم لَن تَسَعُوا النّاسَ بِأموالِكُم فَسَعُوهُم بِبَسطِ الوُجوهُ و حُسنِ الخُلقِ‌

؛ شما هرگز نمى‌توانيد با اموال خود پاسخگوى نياز همه مردم‌

[١]. مكارم الاخلاق، ص ٨.

[٢]. بحارالانوار، ج ٦٨، ص ٣٨٣.

[٣]. همان.

[٤]. همان.

[٥]. همان، ص ٣٨٦.