اخلاق اسلامى در نهج البلاغه( خطبه متقين) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٧ - خلقت و آفرينش جميع مخلوقات
نمىبرد الا از سه چيز:
١) صدقه جاريه يعنى انفاقهايى كه بقاء دارند و مقطعى نيستند، مثل اين كه كسى بيمارستان يا حسينيهاى را وقف كرده يا مسجدى را بنا نموده است.
٢) علمى كه از ان مردم انتفاع برند، كسى كه شاگردى تربيت كرده و يا كتابى از خود به ياد گذارده، ثوابهايى كه از طريق تعليم و تعلم شاگردان و كتابهايش تا قيامت حاصل مىشود به حساب او هم گذارده مىشود.
٣) فرزند صالحى كه از خود باقى گذارده است، هر كار خيرى بكند ثوابش براى آن پدر و مادر هم نوشته مىشود، حتى بين مردم هم اگر كسى ثوابى و كمكى به همنوع خود كند، مىگويند خدا پدرش را بيامرزد و رحمت كند و اگر اذيتى هم نسبت به همنوع خود روا دارد گويند خدا پدرش را نيامرزد كه چنين فرزندى از خود باقى گذارده از اين روايت استفاده مىشود كه تكامل در آخرت وجود دارد و مقامات افراد در اثر اين اعمال بالا مىرود.
٢. روايت ديگرى كه به آن استناد شده اين روايت معروف است:
«مَنْ سَنَّ سُنَّةً حَسَنَةً عَمل بها مَن بعدَه كانَ لَه اجْرهُ وَ مثلُ اجوُرِهِم مِنْ غَيرِ انْ يَنْقُصَ مِن اجُورِهِم شَيْئاً وَمَنْ سُنَّةً سَيْئِةً فَعَمِلَ بِها بَعدَه كانَ عَلْيهِ وِزْرُهُ وَمِثلُ اوْزارِهِم مِنْ غَيْر انْ يَنْقُصُ مِنْ اوزارِهِم» [١]:
«كسى كه سنت و روش نيكى را باقى گذارد كه بعد از او به آن عمل كنند، براى او است اجر آن عمل و اجر كسانى كه به آن سنت عمل مىكنند، بدون اين كه نقصى در اجر آنها ايجاد شود و كسى كه سنت و سيره زشت و معصيتى را از خود باقى گذارد و بعد از او عمل به آن سيره شود، براى او است گناه و وزر آن عمل و وزر كسانى كه عامل به آن سيره پليد بودهاند بدون اين كه از وزر
[١]. ميزان الحكمة، جلد ٤، صفحه ٥٦٦.