«فردوس» [٢] به طورى كه بعضى مفسرين گويند: باغى است كه نعمتها و مواهب در آن جمع باشد، پس فردوس بهترين و برترين باغهاى بهشت است. [٣] در سوره كهف اين برترين باغهاى بهشت را تعبير به «نُزُل» كرده است، «نُزُل» اولين چيز است كه براى ميهمان مى‌برند ما در زمستان چائى و تابستان مثلا شربت مى‌بريم، اين را عرب (نُزُل) تعبير مى‌كند، و اين به عنوان خوشامد است نه تمام پذيرائى، پس باغ فردوس به عنوان شربتى براى مؤمنين است، معلوم مى‌شود جلوه‌هاى مخصوص پروردگار و حالات روحانى عجيبى است، كه ما را از درك آن بهره‌اى نيست جز حسرت، مقاماتى است كه به مغزى خطور نكند و بر زبانى نيايد، مقاماتى است كه يك فرد بهشتى وقتى به آنها مى‌رسد توجّهى به باغ و ميوه و حور العين نكند يكى از اين مقامات رضوان الله است كه (رضوان الله اكبر) يعنى وقتى مى‌بينند خداوند از آنها راضى شده احساسى دارند كه با هيچ چيز معامله نكنند يكى از مقامات ديگر اينكه گاهى چندين هزار سال محو جمال حقند، و در جلوه‌اى از جلوات او غرقند، كه تصوير و تصور آن براى ما ممكن نيست.

و جالب توجه است كه در آيه ١٠٢ همين سوره كهف مى‌فرمايد: (إِنَّا أَعْتَدْنَا جَهَنَّمَ لِلْكَافِرِينَ نُزُلا): «ما دوزخ را براى‌

كافرين به عنوان «نُزُل» مهيّا كرده‌ايم» يعنى چنانكه بهشت فردوس و نعمتهاى آن (نُزُل) براى بهشتيان بود، جهنم و عذاب الهى‌

______________________________

(١). سوره الكهف، آيه ١٠٧ و ١٠٨.

(٢). فردوس را بعضى گفته‌اند در اصل از زبان رومى گرفته شده و بعضى ريشه آن را از زبان حبشى مى‌دانند، كه به زبان عرب انتقال يافته است (تفسير فخررازى و تفسير مجمع البيان، نقل از جلد ١٢، صفحه ٥٦٩ ذيل آيه ١٠٨ كهف).

(٣). تفسير نمونه، جلد ١٢، صفحه ٥٦٣.