٣- يارى و پيروزى قريب- در پيروزى موعود كه در اين آيات آمده، اختلاف است: بعضى از مفسران به فتح مكه و بعضى به بلاد ايران و روم و بعضى به كل فتوحات اسلامى كه به فاصله نزديكى به دنبال ايمان و جهاد مسلمين به دست آمد، تفسير كرده‌اند ولى از آنجا كه مخاطب اين آيات فقط اصحاب و ياران پيامبر گرامى اسلام (صلى الله عليه وآله) نيستند بلكه اين خطاب هميشه زنده، همه مؤمنان در طول تاريخ را مخاطب قرار مى‌دهد جمله‌ (نصر من الله و فتح قريب) متوجه آنها هم خواهد شد، هر چند مصداق بارز اين جمله همان فتح مكه بود.

در حديثى آمده، هنگامى كه در «ليلة عقبه» (شبى كه پيامبر (صلى الله عليه وآله) در نزديكى مكه مخفيانه با جمعى از مردم مدينه ملاقات و از آنها بيعت گرفتند) عبدالله بن رواحه گفت: هر شرطى مى‌خواهى ضمن اين پيمان براى پروردگارت و خودت بكن، پيامبر (صلى الله عليه وآله) فرمودند: «اما براى پروردگارم شرط اين است كه: به هيچ وجه چيزى را شريك او قرار ندهيد، اما براى خودم همانگونه كه: از خود و اموالتان دفاع مى‌كنيد، از من نيز دفاع نمائيد» عبدالله گفت در مقابل آن به ما چه داده خواهد شد، فرمود: «بهشت»، عبدالله گفت: «ربح البيع لانقيل و لا نستقيل»: «چه معامله پرسودى، نه فسخ مى‌كنيم و نه فسخ آن را مى‌پذيريم». [٢]

تا به اينجا روشن شد كه دنيا همچون بازارى براى عرضه كالاها است، و بايد دانست هر عملى اگر چه بسيار كوچك قابل محاسبه خواهد بود، و چه بسا عمل بسيار كوچكى علاوه بر اجر اخروى ثمرات بسيارى در همين دنيا دارد، شما ببينيد حضرت موسى (عليه السلام) نزديك دروازه مدين وقتى ديد دو دختر محجوب براى آب برداشتن منتظرند، و نوبت به آنها داده نمى‌شود، غيرت او اجازه نداد آنها بايستند،

[١]. سوره الروم، آيه ٢١.

[٢]. تلخيص از تفسير نمونه، جلد ٢٤، ذيل آيات فوق از سوره صّف.