فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٣ - فلسفه مجازات در اسلام(٢) ابوالقاسم مقيمى حاجى
در حدود الهى كه براى برخى جرائم خاص، مجازاتى از قبل تعيين شده است نيز همين تناسب ديده مىشود .
در تبيين تناسب مجازات با جرم ارتكابى در اسلام ، محمد بن سنان از امام رضا(ع) در باره حدّ سرقت نقل مىكند كه فرمود :
«و علة قطع اليمين من السارق لأنه يباشر الأشياء بيمينه ، و هى أفضل أعضائه وأنفعها له ، فجعل قطعها نكالاً و عبرة للخلق ، لئلاّ يبتغوا أخذ الأموال من غير حلّها ولأنّه أكثر ما يباشر السرقة بيمينه». (٢)
«علت قطع كردن دست راست دزد اين است كه او با دست خود، اشيا را مىگيرد و دست جزء بهترين و نافع ترين اعضاى او است. پس قطع دست او عقوبت و مايه عبرت مردم است تا در پى تحصيل مال از راه حرام نباشند ؛ همچنين اكثر سرقت ها با دست راست انجام مىشود» .
از اين روايت فهميده مىشود كه مجازات مناسب با سرقت در ابتدا قطع دست است، نه زندانى كردن؛ البته اجراى حد سرقت براى خود، شرايط سخت و متعددى دارد؛ در مرتبه اوّل دست راست دزد قطع مىشود؛ زيرا با دست خود مباشرت به سرقت كرده و اگر دو باره اقدام به سرقت كرد پاى چپ او قطع مىشود و در نتيجه با دست چپ و پاى راست او كارى ندارند؛ زيرا اسلام نمىخواهد حتى دزد را به حالتى بيندازد كه از انجام كارهاى شخصى خود عاجز باشد (٣)؛ لذا اگر باز اقدام به سرقت كرد زندانى مىشود تا مردم از شرّ او ايمن شوند. (٤)
پس در مجازات سارق نيز عدالت و تناسب مجازات با جرم ارتكابى رعايت شده است.
(٢)عيون أخبار الرضا(ع)، ج ١، ص ١٠٣.؛وسائل الشيعة ، ج٢٨، ص ٢٤١- ٢٤٢، ب ١ از أبواب حد السرقة ، ح ٢ .
(٣) وسائل الشيعه، ج٢٨، ص ٢٥٥ و ٢٥٦، باب ٥ از ابواب حد السرقة، ح١ و ٣.
(٤) وسائل الشيعه، ج٢٨، ص٢٥٥ و ٢٥٦، باب ٥ از ابواب حد السرقة، ح١ و٢.