فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٠ - نگاهى به موضوع سازى انسان به كمك تكنولوژى جديد آیة الله محمد على تسخيرى
١. بررسى برخى نكات كلى كه شايسته است محقق در اين گونه موضوعات مورد توجه قرار دهد:
نكته اوّل: ما معتقديم كه هر پيشرفتى كه صورت مىگيرد و هر حقيقتى كه كشف مىشود در چارچوب عظمت الهى بوده و استفاده از آن به معناى استفاده از قوانين الهى است و نقض يا تغييرى در خلقت خداوند نيست. آنچه در شريعت مورد نهى واقع شده، هرگونه بازيچه قراردادن نيروهاى فطرى است ـ كه به آن اشاره خواهيم كرد ـ يا دست كارى در خلقت به منظور شعبده بازى يا سحر و فريب ديگران و يا هدر دادن ثروتى طبيعى است كه خداوند به انسان بخشيده است.
نكته دوم: وضع انسان نسبت به ساير موجودات، بسيار متفاوت است و اين به سبب خصوصياتى است كه او را ممتاز كرده و محور مخلوفات قرار داده و آنچه را در آسمانها و زمين است مسخر او كرده است. لذا طبيعت پيرامون انسان نيز به اعتبار مصلحت انسان و نيازهاى حياتى او مورد توجه قرار گرفته است. بنابراين در بحث ما توجه اصلى به شبيه سازى انسان از طريق فن آورى است و به فرايند شبيه سازى در ديگر جانداران نمىپردازيم.
نكته سوم: شريعت، «اصالة الاباحه» را مقرر داشته است. اين قاعده هرگونه تصرف انسان را مباح مىداند مگر اينكه حرمت و منع آن ثابت شود. پس نمىتوان هيچ چيزى را بدون دليل حرام شمرد، همان گونه كه تجويز چيزى كه دليلى بر حرمتش اقامه شده ممكن نيست.
نكته چهارم: نمىتوان در برابر بحثهاى علمى ايستاد و آنها را ممنوع كرد، خصوصاً چنين بحثهاى تأثير گذارى كه بر دنياى ناشناختهاى پرتو افكنده و در صدد كشف پيچيدگيها و مجهولات آن هستند. پس قبل از صدور هر حكم كلى لازم است كه تأمل كنيم و حالاتى را كه خواه ناخواه با آنها مواجه خواهيم شد محاسبه كنيم.
نكته پنجم: هر حادثه نو ظهور، خصوصاً اگر مربوط به مسألهاى حياتى باشد كه مجراى حيات بشرى را تغيير مىدهد، ناگزير فضاهاى عاطفى را بر مىانگيزد و افكار را در فرضيهها و گمانهايى غرق مىكند كه بعضى از آنها جالب و برخى دهشتناكند و هر كدام از آنها طرفداران و موافقانى دارد. در چنين فضايى چه بسا محقق نتواند موضوع را بى طرفانه