نيز---) بنى‌اسرائيل، توبه بنى‌اسرائيل‌آيت الله هاشمى رفسنجانى و برخى از محققان مركز فرهنگ ومعارف قرآن، فرهنگ قرآن، ٣٣جلد، موسسه بوستان كتاب - قم، چاپ: اول، ١٣٨٤.

توبه با قتل‌

٧٦) مشروط نبودن توبه مسلمانان به خودكشى و قتل خويشتن:

وما ارسَلنا مِن رَسولٍ الّا لِيُطاعَ بِاذنِ اللَّهِ ولَو انَّهُم اذ ظَلَموا انفُسَهُم جاءوكَ فَاستَغفَروا اللَّهَ واستَغفَرَ لَهُمُ الرَّسولُ لَوَجَدوا اللَّهَ تَوّابًا رَحيما* ولَو انّا كَتَبنا عَلَيهِم انِ اقتُلوا انفُسَكُم اوِ اخرُجوا مِن دِيرِكُم ما فَعَلوهُ الّا قَليلٌ مِنهُم ولَو انَّهُم فَعَلوا ما يوعَظونَ بِهِ لَكانَ خَيرًا لَهُم واشَدَّ تَثبيتا. [٢]

نساء (٤) ٦٤ و ٦٦

٧٧) كشتن يكديگر در بنى‌اسرائيل، توبه گوساله‌پرستى آنان:

واذ قالَ موسى‌ لِقَومِهِ يقَومِ انَّكُم ظَلَمتُم انفُسَكُم بِاتّخاذِكُمُ العِجلَ فَتوبوا الى‌ بارِكُم فَاقتُلوا انفُسَكُم ذلِكُم خَيرٌ لَكُم عِندَ بارِكُم فَتابَ عَلَيكُم انَّهُ هُوَ التَّوّابُ الرَّحيم. [٣]

بقره (٢) ٥٤

نيز---) بنى‌اسرائيل، توبه بنى‌اسرائيل‌

توبه برادران يوسف---) همين مدخل، تائبان، برادران يوسف‌

توبه بلقيس---) همين مدخل، تائبان، بلقيس‌

توبه بنى‌اسرائيل---) بنى‌اسرائيل، توبه بنى‌اسرائيل‌

توبه‌پذيرى خدا

٧٨) خداوند، پذيراى توبه بنى‌اسرائيل:

واذ قالَ موسى‌ لِقَومِهِ يقَومِ انَّكُم ظَلَمتُم انفُسَكُم بِاتّخاذِكُمُ العِجلَ فَتوبوا الى‌ بارِكُم ... فَتابَ عَلَيكُم انَّهُ هُوَ التَّوّابُ الرَّحيم. [٤]

بقره (٢) ٥٤

٧٩) خداوند، اختياردار پذيرش توبه مشركان:

لَيسَ لَكَ مِنَ الامرِ شَى‌ءٌ او يَتوبَ عَلَيهِم ....

آل‌عمران (٣) ١٢٨

٨٠) قبول توبه گناهكاران از سوى خداوند، مشروط به اصلاح گذشته و خودسازى آنان پس از توبه:

... مَن عَمِلَ مِنكُم سوءًا بِجَهلَةٍ ثُمَّ تابَ مِن بَعدِهِ واصلَحَ فَانَّهُ غَفورٌ رَحيم.

انعام (٦) ٥٤

٨١) خداوند، پذيراى توبه آدم (ع):

فَتَلَقّى‌ ءادَمُ مِن رَبّهِ كَلِمتٍ فَتابَ عَلَيهِ انَّهُ هُوَ التَّوّابُ الرَّحيم.

بقره (٢) ٣٧

فَاكَلا مِنها فَبَدَت لَهُما سَوءتُهُما وطَفِقا يَخصِفانِ عَلَيهِما مِن ورَقِ الجَنَّةِ وعَصى‌ ءادَمُ رَبَّهُ فَغَوى‌* ثُمَّ اجتَبهُ رَبُّهُ فَتابَ عَلَيهِ وهَدى‌. [٥]

طه (٢٠) ١٢١ و ١٢٢

[١] بر اساس يك احتمال در تفسير آيه است. (مجمع‌البيان، ج ١- ٢، ص ٢٣٨)

[٢] با توجّه به آيه ٦٤- كه توبه در پيشگاه پيامبر (ص) را مورد پذيرش خدا مى‌داند- اين آيه در صدد نفى مشروط بودن توبه مسلمانان به تبعيد و خودكشى است.

[٣] بر اساس يك احتمال در تفسير آيه است. (مجمع‌البيان، ج ١- ٢، ص ٢٣٨)

[٤] «توّاب» به معناى قبول‌كننده توبه است و تنها در مورد خدا كاربرد دارد. (التّبيان، ج ١، ص ١٧٢)

[٥] منظور از «تاب عليه» قبول توبه از سوى خدا است. (التّبيان، ج ١، ص ١٧١)