فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٤٧٢ - ايمان به جبت
يهود و جاهليّت
١٤٠) يهوديان، خواستار داورى پيامبر (ص) براساس قوانين جاهليّت:
افَحُكمَ الجهِلِيَّةِ يَبغونَ .... [١]
مائده (٥) ٥٠
جبّار/ اسماوصفات
جبّار از «جَبْر» در اصل به معناى اصلاحگر احوال بندگان و جبرانكننده براى آنها و رهاننده آنان از سختيها و ضررها به خوشيها و منفعتهاست. [٢] در اين مدخل از واژه «جبّار» كه در وصف خدا آمده، استفاده شده است.
هُوَ اللَّهُ الَّذى لا الهَ الّا هُوَ ... الجَبّارُ ....
حشر (٥٩) ٢٣
جبّار بن صخر
ابوعبداللّه جبّار بن صخر، از انصار، قبيله خزرج، تيره بنىسلمه و از حاضران در بيعت عقبه دوم بود. [٣] برخى مفسّران، نزول آيه ١٠٠ آلعمران (٣) را درباره او و فرد ديگرى از قبيله اوس دانستهاند كه با اقدام ناشايست خود، دو قبيله ياد شده را تا آستانه نبرد پيش بردند. [٤]
جبت
جبت، به بت [٥] و به هر معبودى غير خدا گفته مىشود. [٦] در اين مدخل تنها از واژه «جبت» استفاده شده است.
ايمان به جبت
١) هشدار خدا به مسلمانان، از شرك و ايمان به جبت:
الَم تَرَ الَى الَّذينَ اوتوا نَصيبًا مِنَ الكِتبِ يُؤمِنونَ بِالجِبتِ والطغوتِ ويَقولونَ لِلَّذينَ كَفَروا هؤُلاءِ اهدى مِنَ الَّذينَ ءامَنوا سَبيلا.
نساء (٤) ٥١
٢) ايمان گروهى از اهلكتاب، به جبت:
الَم تَرَ الَى الَّذينَ اوتوا نَصيبًا مِنَ الكِتبِ يُؤمِنونَ بِالجِبتِ ....
نساء (٤) ٥١
[١] مقصود از ضمير فاعلى در «يبغون» يهود است، زيرا يهوديان اگر حكمى بر ضدّ ضعيفانشان بود آنان را به اجراى حكم وادار مىكردند و اگر بر ضدّ اقويا و اشرافشان بود آنان را مؤاخذه نمىكردند. (مجمعالبيان، ج ٣- ٤، ص ٣١٦)
[٢] الاسما و الصّفات، بيهقى، ص ٦٧.
[٣] الطبقات، ج ٣، ص ٤٢٣؛ الاستيعاب، ج ٣، ص ٣٠١؛ اسدالغابه، ج ١، ص ٥٠٥.
[٤] اسبابالنّزول، واحدى، ص ١٠٠؛ تفسير مبهماتالقرآن، ج ١، ص ٣٠٢- ٣٠٣.
[٥] الصّحاح، ج ١، ص ٢٤٥، «جبت».
[٦] مفردات، ص ١٨٢- ١٨٣، «جبت».