فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٣٨٢ - ثابت بن قيس بن شماس
٢. اتمام نعمت
١٤) اتمام نعمت بر مسلمانان، از فلسفههاى تشريع حكم اختصاصى تيمّم از جانب خداوند:
... فَتَيَمَّموا صَعيدًا طَيّبًا فَامسَحوا بِوُجوهِكُم وايديكُم مِنهُ ما يُريدُ اللَّهُ لِيَجعَلَ عَلَيكُم مِن حَرَجٍ ولكِن يُريدُ لِيُطَهّرَكُم ولِيُتِمَّ نِعمَتَهُ عَلَيكُم لَعَلَّكُم تَشكُرون. [١]
مائده (٥) ٦
٣. تحصيل طهارت
١٥) تحصيل طهارت، حكمت ديگر تشريع حكم تيمّم از ناحيه خداوند:
... فَتَيَمَّموا صَعيدًا طَيّبًا فَامسَحوا بِوُجوهِكُم وايديكُم مِنهُ ما يُريدُ اللَّهُ لِيَجعَلَ عَلَيكُم مِن حَرَجٍ ولكِن يُريدُ لِيُطَهّرَكُم ولِيُتِمَّ نِعمَتَهُ عَلَيكُم لَعَلَّكُم تَشكُرون.
مائده (٥) ٦
تيمّم جنب---) همين مدخل، موجبات تيمّم، فقدان آب
تيمّم محدث---) همين مدخل، موجبات تيمّم، فقدان آب
تيمّم مريض---) همين مدخل، موجبات تيمّم، فقدان آب
تيمّم مسافر---) همين مدخل، موجبات تيمّم، فقدان آب
تيه/ سرزمين---) بنىاسرائيل
ثابت بن دحداح---) ابودحداح
ثابت بن رُفاعه
برخى مفسّران، نزول آيه ٦ نساء (٤) را درباره «ثابت بن رفاعه» دانستهاند كه در سن كودكى پدرش را از دست داد و عموى وى درباره اجرت نگهدارى از او و اموالش از پيامبر (ص) سؤال كرد كه آيه مزبور نازل شد و تكليف را مشخص كرد. [٢]
ثابت بن قيس بن شَمّاس
ثابت بن قيس بن شماس، از انصار تيره خزرج و خطيب پيامبر (ص) بود. [٣] برخى مفسّران، نزول آيه ٢٢٩ بقره (٢) را درباره اختلاف زناشويى بين ثابت و همسرش [٤] و نزول آيات ٦٥ و ٦٦ نساء (٤) را درباره تفاخر وى و فردى از يهود دانستهاند. [٥] بر پايه اقوالى،
[١] جمله «و ليتمّ نعمته عليكم» در برداشت ياد شده ظهور دارد و اين معنا را حديثى از پيامبر اسلام (ص) تأييد مىكند. (تفسير قمى، ج ١، ص ٢٤٢)
[٢] اسبابالنّزول، واحدى، ص ١٢٠؛ الجامع لاحكام القرآن، قرطبى، ج ٥، ص ٢٤.
[٣] ر. ك: تاريخ يعقوبى، ج ٢، ص ٥٣؛ الاشتقاق، ص ٤٥٣؛ جمهرة انسابالعرب، ص ٣٦٤.
[٤] جامعالبيان، ج ٢، جزء ٢، ص ٦٢٥ و ٦٣٦؛ مجمعالبيان، ج ١- ٢، ص ٥٧٧.
[٥] جامعالبيان، ج ٤، جزء ٥، ص ٢٢١؛ مجمعالبيان، ج ٣- ٤، ص ١٠٦.