از قواعد مشهور در فقه، قاعده حجيّت بيّنه است و مقصود از آن، شهادت دو مرد عادل يا جايگزين آن از شاهدان زن است كه در تمام موضوعهاى داراى احكام شرعيّه جريان دارد. [٢] مبانى قرآنى قاعده ياد شده چنين است:

١. آيه ٢٨٢ بقره (٢): «... وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِيدَيْنِ مِنْ رِجالِكُمْ‌ ...».

٢. آيه ١٠٦ مائده (٥): «... شَهادَةُ بَيْنِكُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ حِينَ الْوَصِيَّةِ اثْنانِ ذَوا عَدْلٍ مِنْكُمْ‌ ...».

٣. آيه ٢ سوره طلاق (٦٥): «... وَ أَشْهِدُوا ذَوَيْ عَدْلٍ مِنْكُمْ‌ ...».

٤. «... يَحْكُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ مِنْكُمْ‌ ...» [٣]. دستور خداوند به انتخاب دو شاهد عادل دلالت روشنى بر حجيت آن دارد، زيرا اگر شهادت دو عادل حجت نباشد، حكمت و مصلحتى براى فرمان خداوند نخواهد بود. افزون بر آيات مزبور، دستور خداوند به حضور در مجلس شهادت «... وَ لا يَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا ...» [٤] و الزام به اقامه شهادت «... وَ أَقِيمُوا الشَّهادَةَ لِلَّهِ‌ ...» [٥] و استحباب گرفتن شاهد «... وَ أَشْهِدُوا إِذا تَبايَعْتُمْ‌ ...» [٦] و حرمت كتمان شهادت «... وَ لا تَكْتُمُوا الشَّهادَةَ وَ مَنْ يَكْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ‌ ...» [٧] دلالت التزامى بر حجيّت بيّنه دارد و در غير اين صورت، دستورى لغو و بدون فايده خواهد بود كه از حكمت حكيم على‌الاطلاق به دور است. [٨]

قاعده حرمت ابطال اعمال عبادى‌

مقصود از اين قاعده اين است كه براى مكلّفان جايز نيست در اثناى اعمال عبادى، آنها را رها و يا كارى كنند كه قابل تصحيح نباشد، بلكه با شروع عبادت موظّف به اتمام آن مى‌باشند. براى اين قاعده به آيه ٣٣ سوره محمّد صلى الله عليه و آله استدلال شده است‌ [٩]:

«يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ لا تُبْطِلُوا أَعْمالَكُمْ». قطع عمل در اثناى عبادت موجب باطل كردن آن است و چون خداوند از ابطال اعمال نهى نموده است و نهى ظهور در حرمت دارد،

[١] . تفسير نورالثقلين، ج ١، ص ٤٧٦، ح ٢٢٣

[٢] . القواعد الفقهيه، بجنوردى، ج ٣، ص ٩-/ ٢٠

[٣] . مائده (٥) ٩٥

[٤] . بقره (٢) ٢٨٢

[٥] . طلاق (٦٥) ٢

[٦] . بقره (٢) ٢٨٢

[٧] . بقره (٢) آيه ٢٨٣

[٨] . القواعد الفقهيه، بجنوردى، ج ٣، ص ٩-/ ٢٠

[٩] . همان، ج ٥، ص ٢٥١-/ ٢٥٦