أَمَّا السَّفِينَةُ فَكانَتْ لِمَساكِينَ يَعْمَلُونَ فِي الْبَحْرِ فَأَرَدْتُ أَنْ أَعِيبَها وَ كانَ وَراءَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ غَصْباً. [٥]

كهف (١٨) ٧٩

. اولويّت احسان به پدر و مادر بر خويشان، و خويشان بر ايتام، و ايتام بر مساكين:

... وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَ بِذِي الْقُرْبى‌ وَ الْيَتامى‌ وَ الْمَساكِينِ‌ ....

نساء (٤) ٣٦

اعراض از احسان به فقير

٣٣. اعراض اكثريّت بنى‌اسرائيل، از احسان به مساكين:

وَ إِذْ أَخَذْنا مِيثاقَ بَنِي إِسْرائِيلَ‌ ... إِحْساناً ...

وَ الْمَساكِينِ‌ ... ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا مِنْكُمْ‌ ....

بقره (٢) ٨٣

ترك احسان به فقير

٣٤. ترك احسان به فقيران، موجب محروميّت از محبّت خداوند:

وَ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ لا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَ بِذِي الْقُرْبى‌ وَ الْيَتامى‌ وَ الْمَساكِينِ وَ الْجارِ ذِي الْقُرْبى‌ وَ الْجارِ الْجُنُبِ وَ الصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ وَ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ مَنْ كانَ مُخْتالًا فَخُوراً.

نساء (٤) ٣٦

موانع احسان به فقير

١. تكبّر

٣٥. تكبّر، از موانع احسان به مساكين:

... وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً ... وَ الْمَساكِينِ‌ ... إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ مَنْ كانَ مُخْتالًا فَخُوراً.

نساء (٤) ٣٦

٢. فخرفروشى‌

٣٦. فخرفروشى، مانعى در راه احسان به مساكين:

... وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً ... وَ الْمَساكِينِ‌ ... إِنَّ اللَّهَ‌

[١] . جمله «انّ اللّه ...» مى‌تواند هشدارى به پرستشگران و احسان‌كنندگان باشد كه مبادا احسان خويش را با كبرورزى و فخرفروشى ضايع كنند

[٢] . از اينكه خداوند، احسان به مساكين را به صورت پيمانى با بنى‌اسرائيل مطرح مى‌كند و آن را در رديف ايمان به خدا مى‌آورد ارزش احسان به مساكين دانسته مى‌شود

[٣] . از اينكه خداوند، نيكى و احسان را منحصر به چند چيز، از جمله كمك به مساكين مى‌كند و آن را در رديف ايمان به خداوند و روز رستاخيز قرار مى‌دهد اهمّيّت احسان به مساكين برداشت مى‌شود

[٤] . از اينكه احسان به مساكين در رديف ايمان به خدا ذكرشده است برداشت مذكور صورت گرفته است‌

[٥] . حضرت خضر عليه السلام مجبور شد براى حفاظت از حقوق مساكين از چنگال پادشاه ظالم، كشتى مساكين را سوراخ كند تا با اين كار، حقوق آنها محفوظ بماند و اين عمل، اهميت احسان به مساكين را گوشزد مى‌كند