فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٤٥ - فالق الاصباح/ اسماوصفات
فاطمه بنت ابىاميّه
فاطمه بنت ابىاميّه، همسر عمر بن خطاب بود كه از هجرت به مدينه امتناع نمود و در مكّه باقى ماند. [١] مفسّران، آيه ١١ ممتحنه (٦٠) را درباره وى و ديگر زنانى دانستهاند كه از هجرت به مدينه امتناع كردند و چون ازدواج و نگهدارى زنان كافر ممنوع شده بود، شوهران آنان موظّف شدند در عوض جدايى از آنان مهريه آنان را بپردازند. [٢]
فاطمه بنت اسد
فاطمه بنت اسد بن هاشم، مادر امام على عليه السلام و از جمله زنان مهاجر به مدينه بود. پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: پس از وفات ابوطالب هيچ كس چون او به من مهربان نبود.
گويند: آن حضرت، فاطمه را در پيراهن خود كفن نمود. [٣] برخى مفسّران، آيه ١٩٥ آلعمران (٣) «انّى لا اضيع عمل عامل منكم من ذكر او انثى فالّذين هاجروا ...» را درباره هجرت سه زن به نامهاى فاطمه از جمله «فاطمه بنت اسد» دانستهاند كه بر اثر شكنجه و آزار مشركان مكّه، از اين شهر به مدينه مهاجرت كردند. [٤]
فاطمه بنت زبير
فاطمه بنت زبير بن عبدالمطّلب، از جمله زنان مهاجر به مدينه بود. [٥] برخى مفسّران، آيه ١٩٥ آلعمران (٣) را درباره وى دانستهاند كه در پى ايذا و آزار مشركان مكّه، در معيّت امام على عليه السلام و فاطمه دختر رسول خدا صلى الله عليه و آله و فاطمه بنت اسد به مدينه هجرت كردند. [٦]
فاتق/ اسماوصفات
--) آسمان، زمين
فالق الاصباح/ اسماوصفات
اين اسم و صفت الهى اسم فاعل از «فَلَق» به معناى شكافنده است و «فلق اللّه الصّبح» يعنى خداوند
[١] . المحبّر، ص ٤٣٢
[٢] . تفسير قمى، ج ٢، ص ٣٤٤؛ روحالمعانى، ج ١٥، جزء ٢٨، ص ١١٥
[٣] . اسدالغابه، ج ٧، ص ٢١٢-/ ٢١٣؛ الاصابه، ج ٨، ص ٢٦٨-/ ٢٦٩
[٤] . كنزالدقائق، ج ٣، ص ٢٩٦؛ الميزان، ج ٤، ص ٩١
[٥] . الامالى، طوسى، مجلس ١٦، ص ٤٧٠-/ ٤٧١، ح ٣٧؛ مستدرك سفينةالبحار، ج ٨، ص ٢٦٤
[٦] . كنزالدقائق، ج ٣، ص ٢٩٦؛ الميزان، ج ٤، ص ٩١