فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٦٦ - فصل تأويلات حكماء نسبت به مثل افلاطونى

تجزيه و تركيب‌

قيل: فعل ماضى مجهول.

عالم المثال: مضاف و مضاف‌اليه، خبر براى مبتداء محذوف يعنى هى و جمله‌

اسميًّه نائب فاعل براى « قيل » .

على ماهيًّة: جارًّ و مجرور، متعلًّق به « حمل » .

مطلقة: صفت براى « ماهيًّة » .

فاء: عاطفه بمعناى ترتيب ذكرى.

فى العقول: جارًّ و مجرور، متعلًّق به تجرٍّد.

ذاتها: مضاف و مضاف‌اليه، مبتداء و « تجرٍّد » خبر آنست.

حتًّى: حرف ابتداء.

الاطلاق: مجرور به « باء » ، متعلًّق به « لا تقيًّد».

فاء: زائده.

تحفظ: بصيغه مجهول و ضمير نائب فاعلى به « مثل » راجع است.

مع: ظرف، متعلًّق به « تحفظ » ، مضاف و « تعاقب الافراد»

مضاف‌اليهش مى‌باشد.

جوهر: خبر است براى مبتداء محذوف يعنى « هى » .

لام: بمعناى تعليل است.

الحمل الاتًّحادى: صفت و موصوف و « للحمل » متعلًّق است باستقرًّ.

ترجمه: بعضى ديگر گفته‌اند: مثل عبارتند از عالم مثال.

و بعضى ديگر مثل نوريًّه را بمعناى ماهيًّت مطلقه دانسته‌اند فلذا آنها را در

عقول مجرٍّد از قيود دانسته‌اند حتًّى از قيد اطلاق، اين قائل مى‌گويد:

مثل نوريًّه در ضمن افراد محفوظ است و آن جوهر جنسى است كه بر افراد

حمل مى‌شود.

شرح عربى: و قيل، المثل، عالم المثال، يعنى المثل المعلًّقة الًّتى هى بأزاء الاشخاص‌