فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٤١ - تضعيف مذهب مشائين در نحوه كثرت عالم اجسام

حكمه: بدل اشتمال از « النّور » است.

فاء: تفريع.

غاسق: مبتداء و جمله « قد غلب قهر عليه» خبر آن است.

اما: مركّب از همزه استفهاميّه و ماء نافيه است.

رأيت: فعل و فاعل.

انّ: بفتح همزه، از نواسخ و « شمسا » و « قمر » متعاطفين اسم آن و جمله‌

« قد بهر» خبر آن است.

نورهما: مضاف و مضاف‌اليه، فاعل « بهر » .

نور النّجوم: مضاف و مضاف‌اليه، مفعول به و جمله انّ با اسم و خبرش در تأويل‌

مفرد سدّ مسدّ مفعولين براى « رأيت » مى‌باشد.

غاسق: موصوف و صفت آن جمله « غلب عليه حبّ» است كه بقرينه قبل‌

فعل در آن حذف شده است، مبتداء و « كزهرة و الامّهات الاربعة»

خبر آن است.

واو: عاطفه.

ما: موصوله و جمله « ذلّ معه» صله و عائد براى آنست، معطوف به‌

« غاسق ».

ترجمه: حكم نور در اجسام غاسقه و عناصر عالم محسوسات جارى است فلذا قهر بر

غاسق غلبه مى‌نمايد همانطورى كه بر ربّ النّوعش كه نور باشد گاهى غلبه مى‌كند،

مگر نديده‌اى كه نور نيّرين « شمس و قمر» بر انوار نجوم ديگر قاهر و غالبند.

و جسم ظلمانى و غاسق يكه حبّ بر آن غالب است و نيز غاسقى كه ذلّ و

خوارى با آن مصاحب است مثالشان ستاره زهره « مثال اوّلى» و عناصر اربعه يعنى‌

« آتش، باد، آب، و خاك» « مثال براى دوّم» است.

شرح عربى:

غرر

فى تطابق عالم الحسّ و عالم العقل‌

فكلّ هذى النّسب الوضعيّة، و الهيئآت الحسّيّة الواقعة فى عالم‌