فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٠٩ - فصل كيفيت پيدايش كثرت در عالم از نظر اشراقيين

اسّا آخر شيخنا الاشراقى، شهاب الدّين السّهروردى « س » فى حكمة

الاشراق، فى باب مصدريّة، الواحد لحصول، التكثّر طولا و عرضا،

اى فى العقول المترتبة و المتكافئة و اصنامها، اصغه تستبصر، و هو انّه،

من نسب الانوار القواهر الطّوليّة، اى اشراقات العقول المترتّبة و

مشاهدتها، قد وجدت، انوار، قواهر اى عقول، عرضيّد متكافئة.

ترجمه و شرح فارسى:

فصل كيفيّت پيدايش كثرت در عالم از نظر اشراقيّين‌

در دو فصل قبل اشكال تخلّف قاعده « الواحد لا يصدر الّا الواحد» را

متعرّض و جواب مشّائين از اين اشكال را بيان نموديم و اينك در اين فصل‌

مى‌پردازيم به جوابى كه اشراقيّين داده‌اند.

شيخ شهاب الدّين سهروردى كه مؤسّس حكمت اشراق است در كتاب‌

حكمة الاشراق ص « ١٣١- ١٣٣ » مسئله كيفيّت صدور كثرت از واحد را عنوان‌

نموده و اينكه چطور عقول طوليّه « عقول عشره» و عرضيّه « يعنى عقولى كه بين آنها

ترتّب علىّ برقرار نيست» با صدورشان از واحد متكثّرند و در اين مسئله چنين‌

مى‌نويسد:

چون از نور الانوار غير از نور اقرب نور ديگرى صادر و ساطع نمى‌شود و در

نور اقرب نيز جهات كثيره‌اى نمى‌باشد چه آنكه كثرت جهات در اين نور

بلامقتضى و بدون علّت است لاجرم در صورت حصول كثرت در آن ناچاريم ملتزم‌

شويم كه در نور النّور تكثّر و تعدّد مى‌باشد و اين امر محال و غير قابل التزام است‌

زيرا با مسئله توحيد منافى است.

ولى از طرفى در عالم برازخ و اجسام كثرت و تعدّد است حال به بينيم‌

كثرت و تعدّد در اجسام با واحد بودن نور اقرب از چه راه و به چه كيفيّت حاصل‌

شده: