فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٥٥ - اراده در حقتعالى

طرفى با اصول مذهب نيز موافق بوه پذيرفته ميشود انتهى.

مؤلّف گويد:

اراده حقتعالى به دو معنا است: اراده تكوينى و اراده تشريعى.

اراده تكوينى: عبارت است از ايجاد و فعل كه منشاء آن علم و قدرت او

است بنابراين اراده اعمال قدرت و اظهار علم مى‌شود نه خود علم و قدرت چنانچه‌

بعضى گفته‌اند و بين اين دو فرق بسيار است چه آنكه طبق گفته ما اراده از صفات‌

فعل و زائد بر ذات اقدسش است بخلاف آنكه عين علم و در نتيجه عين ذات باشد.

محقّق دانشمند حضرت آية اللّه الشّيخ راضى التّبريزى كه از جهابذه و ذخائر

عصر ما هستند در كتاب داورى وجدان ص [٢١٠] مى‌فرمايند:

اعتقاد و قول به اراده ازليّه چنانكه گفته شد اشتباه و باطل است هم به‌

حسب برهان و هم طبق حكمت معصوم.

امّا طبق برهان: پس مى‌گوئيم اگر اراده ازلى باشد لازم آيد كه عالم قديم‌

باشد و چون حدوث عالم قطعى است پس اراده ازلى نمى‌باشد و اين هم قطعى‌

است.

و امّا طبق حكمت معصوم: رئيس الموحّدين باب مدينة علم النّبى‌

صلّى اللّه عليه و آله مى‌فرمايند:

انّما ارادته فعله « يعنى حتما اراده خدا فعل او است».

و پر واضح است كه فعل عبارت از خلقت او است و خلق حادث است.

و در پاورقى همان صفحه روايتى از توحيد مرحوم صدوق ص [٢٤٦] طبع‌

جديد به سندش از سليمان به جعفر الجعفرى نقل مى‌نمايد:

قال الرّضا عليه السّلام: المشيّة و الارادة من صفات الافعال فن زعم انّ اللّه لم‌

يزل مريدا شائيا فليس بموحّد.

مؤلّف گويد:

ديگر از ادلّه‌اى كه اراده از صفات ذات نيست اينكه صفات ذات قابل‌

سلب و اثبات نيستند مثلا صحيح نيست گفته شود:

انّ اللّه تعالى يعلم الحسن و لا يعلم القبيح يا انّه تعالى يقدر على المحاسن و لا يقدر على‌