فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٥٣ - اراده در حقتعالى

اراده و كراهت از كيفيّات نفسانيّه‌اند و اراده همان اعتقاد به نفع و كراهت‌

اعتقاد بضرر باشد ولى تعريف اين دو بطورى كه موجب علم به ماهيّت آنها شود

بسى مشكل است و همين تعريف را معتزله اختيار كرده‌اند.

ج: در جاى ديگر گويد:

اراده شوق نفس مى‌باشد.

د: قطب الدّين در درّة التاج مى‌گويد:

اراده عبارت است از علم فاعل به فعل خود.

ه: بعضى ديگر گفته‌اند:

اراده عبارت است از نزوع نفس بطرف مقصود.

و: مرحوم مصنّف در اين مقام مى‌فرمايد:

اراده در ممكنات عبارت است از شوق مؤكّدى كه بدنبال داعى پيدا

مى‌شود و داعى همان ادراك امرى است كه با طبع ملايم بوده و موجب تحريك‌

عضلات بجهت تحصيل مطلوب مى‌شود اعمّ از اينكه ادراك يقينى باشد يعنى علم‌

بغايت مطلوبه از فعل باشد يا ظنّى و يا خيالى.

اراده در حقتعالى‌

مرحوم مصنّف مى‌فرمايد:

اراده در حقتعالى بدنبال داعى نيست بلكه عين داعى است و داعى نيز

عين علم عنائى او بنظام آفرينش است و علم او نيز در عين ذات اقدسش مى‌باشد

در نتيجه داعى و اراده عين ذات مى‌شود يعنى اراده همچون علم و قدرت و حيات از

صفات ذات است نه از صفات فعل و در مقام تعليلو تثبيت اين مرام مى‌فرمايد:

زيرا در ذات اقدسش همچون ممكنات حالت منتظره‌اى نبوده و امرى از او

مخفى نيست تا بواسطه تصوّر امرى كه زائد بر ذاتش است آن حالت بمرحله فعل و

حصول درآيد.