فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٥٢ - اراده در ممكنات

تفصيل‌

تفصيل اين اجمال آن است كه اراده در ما شوق مؤكّدى است كه بدنبال‌

داعى حاصل مى‌شود.

و داعى همان ادراك شيئ است كه با نفس ملايم و مناسب است اعمّ از

آنكه ادراك يقينى بوده يا ظنّى و يا تخييلى باشد و بهر تقدير اين ادراك باعث‌

تحريك اعضاء شده تا بدينوسيله شيئ مطلوب تحصيل گردد.

ولى اراده در حقتعالى عبارتست از عين داعى كه آن عين علم عنائى او به‌

نظام خير مى‌باشد و علم مزبور نيز عين ذاتش است پس داعى و غرض از ايجاد ذات‌

اقدسش مى‌باشد زيرا در او حالت منتظره‌اى نبوده تا بواسطه تصوّرش حقتعالى آن‌

حالت را تحصيل كند.

شرح فارسى:

توضيح‌

از مباحث بسيار مهمّ در كلام و حكمت مبحث اراده است و مرحوم مصنّف‌

از آن در دو مقام صحبت نموده است:

١- اراده در ممكنات.

٢- اراده در حقتعالى.

اراده در ممكنات‌

براى اراده ممكنات تعريفات مختلفه و متعدّده‌اى نقل شده كه ما در ذيل به‌

بعضى از آنها اشاره مى‌كنيم:

الف: تفتازانى گويد:

اراده و مشيّت در موجود زنده عبارتند از صفتى كه موجب تخصيص وقوع‌

يكى از دو امر مقدور در زمان خاصّ مى‌گردد البتّه با اين شرط كه فاعل بر انجام‌

هر دو امر قادر باشد و اشاعره به همين تعريف قائلند.

ب: آخوند ملّاصدرا گويد: