فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٠٠ - فصل مراتب علم حقتعالى

لكن مأخوذة بالنّسبة الى المبادى طولا و حينئذ فاطلاق القدر عليها

ليس بعزيز.

ترجمه: پس آن صورى كه قائم بعقل هستند قضاء تفصيلى خوانده مى‌شوند چه آنكه‌

اين صور عقول عرضيّه متكافئه‌اى بوده كه در آنها كثرت نوعيّه مى‌باشد و قضاء اجمالى‌

حقتعالى همان قلم او است كه عقل اوّل مى‌باشد زيرا بسيط الحقيقة مى‌بايد مشتمل‌

بر جميع صور مادونش بنحو بساطت باشد.

سپس در دنباله « نفس سما» مى‌فرمايد:

كلمه « سما » بجهت ضرورت شعرى با الف مقصوره خوانده مى‌شود و لفظ

« كلّيّة » صفت است براى « نفس » و حاصل آنكه نفس كلّيّه سماء عبارتست از لوح‌

محفوظ.

امّا اينكه « لوح » بآن اطلاق كرده‌اند جهتش آنستكه منزلت آن به عقل در

قبول صور كلّيّه همان منزلت لوح حسّى است نسبت بقلم حسّى در پذيرفتن نقوش‌

حسّيّه.

و همچنين است تسميه نفس منطبعه به « لوح » .

و امّا اينكه « محفوظ » بآن گفته‌اند و جهش آنستكه خود و صورى كه در

آنست جملگى بخاطر تجرّد و كلّيّتشان منحفظ و ثابت بوده و از تغيير و تبدّل بر حذر

مى‌باشند.

سپس مى‌فرمايد:

و نفسى كه در جرم آسمان منطبع و منتقش هست قدر مى‌باشد چه آنكه كلمه‌

« قدر » بر وزن « قضاء » و به تبع آن مى‌باشد لذا صور كلّيّه‌اى كه قائم بعقل بوده‌

قضاء خوانده شده و صور جزئيّه‌اى را كه نفس جزئى منطبع فلكى قائم هستند قدر

گويند و اين صور از نظر مشّائين همچون صور مرتسمه در خيال ما مى‌باشد و بعقيده‌

اشراقيّون مثل معلّقه قدر علمى مى‌باشند.

كلمه « علميّه » عبارتست از مضاف و مضاف‌اليه و مبتداء بوده و كلمه‌

فصول الحكمة، شرح فارسى بر منظومه (مبحث الهيات) ؛ ج‌٣ ؛ ص١٣٠١