فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٧٨ - معناى تبعيت امر و مشاراليه آن

و در پايان كلامش فرموده:

و تمام ماسواى او بطور كلّى لمعات و آثار نور وى هستند كافّه ممكنات‌

از رشحات وجود او و ظلال و افياء ذاتش بحساب مى‌آيند و چون معلوم گشت كه‌

تمام هويّات از نور هويّت او مى‌بود و مظهر هويّت احديّت حضرتش مى‌باشند

لاجرم حقّ مطلق او بوده و ديّارى را نرسد كه صفت حقيّت مطلقه بر خود نهد «الاكلّ شيئ ماسوى اللّه باطل».

٢- بيت مزبور اشاره است به اينكه كلام اهل عرفان كه مى‌گويند

«البيسطكلّ و الوجودات و ليس منها» و عقول ضعيفه تاب تحمّل و استعداد پذيرش‌

آن را ندارند اشاره است به علم ذاتى و اينكه در عين اجمال و بساطت ذرّه المثقالى‌

از علم او مختفى نبوده و كافه ماهيّات موجوده و معدومه كلّ فى و عائه و ظرفه‌

نزدش حاضر و منكشف مى‌باشند.

شرح عربى: كما انّ قولنا: و الامر تابع، اشارة الى مسئلة الوحدة فى الكثرة و الى انّ‌

هذه ايضا ترجع الى الفقر الذّاتى للوجودات الامكانيّة و الغناء الذّاتى‌

لوجود الواجب تعالى‌ «ياايّها النّاس انتم الفقراء الى اللّه و اللّه هو الغنىّ».

و معنى تبعيّة الامر انّ الوجود المنبسط على هياكل الممكنات اعنى امر و

كلمته الّتى هى اولى كلمة شقت اسماع الممكنات تابع له تعالى بل تبع‌

محض و داخل فى صقع وجوده.

و فيه دفع لما يتوهّم انّه ان كان عينه تعالى فلم سميّتموه امره و فعله مع‌

انّه يلزم من انبساطه على الاشياء اختلاطه بالاشياء الخسيسة و انكان‌

غيره لم يكن العلم به فى مرتبة الذّات.

ترجمه و شرح فارسى:

معناى تبعيّت امر و مشاراليه آن‌

عبارت « و الامر تابع» اشاره به سه چيز است:

١- مسئله وحدت در كثرت كه علم فعلى حقتعالى باشد و از آن بنفس‌