فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٥٥ - وجه تعبير بانتساب اشراقى

واجب و وجود اجرام علوى يا اجسام سماوى چنانكه از كلمه « صرف الحقيقة» مراد

حقيقت است بدون توجّه و لحاظ آن‌كه حقيقت متعيّن و متشخّص باشد در مورد

معيّنى انتهى.

و مراد از اين كلمه در اين مقام وجود باريتعالى است كه آن را به دو نحو

ملاحظه مى‌نمايند:

١- بشرط « لا » يعنى وجودى كه از تمام نقائص امكانى مبّرا و منزّه است.

٢- « لا » بشرط مقسمى يعنى وجودى كه از تمام شوائب قيود منسلخ است‌

حتّى از قيد اطلاق كه غالبا اين اصطلاح در السنه عرفاء شايع و رائج است بنابراين‌

اصطلاح فلاسفه در اطلاق وجود مطلق با اصطلاح عرفاء متفاوت است زيرا اصطلاح‌

حكماء در اين اطلاق، اطلاق « لا » بشرط قسمى است ولى اصطلاح عرفاء چنانچه‌

گفته شد « لا » بشرط مقسمى است.

با توجّه به اين معنا واضح شد كه مقصود از فيض مقدّس همان وجود مطلق‌

بنحو « لا » بشرط قسمى است.

بعد از شرح مختصر درباره اين كلمه اينك مى‌پردازيم به مقصود.

مرحوم مصنّف مى‌فرمايد: اينكه قدرت حقتعالى را در تعبير اوّل به عبارت‌

انتسابه الاشراقى آورديم وجهش اين است كه صرف الوجود و وجود مطلق‌

« باصطلاح حكماء» در حقتعالى بنحوى ملاحظه شده است كه عناوين فانيه در

معنونات ملاحظه مى‌شوند به اين معنا كه ذات حضرتش عين وجود و نفس نور است‌

نه اينكه ذاتى باشد داراى وجود بلكه اساسا نفسيّت و ماهيّتى براى حضرتش غير

وجود نباشد چنانچه شرح اين معنا مكرّر گفته شده بنابراين نسبت ذهنيّه مقوليّه از

ساحت اقدسش منفى است چه آنكه وقتى ذات انورش بنحو مذكور اخذ و لحاظ شد

هرچه وجود است از صقع فيض او و فيضش از صقع ذاتش مى‌باشد پس لاجرم براى‌

اضافه نور وجودش طرفى باقى نمى‌ماند تا نسبت مقوليّه تحقق يابد و به همين جهت‌

است كه تمام صفات جلال از ذات او منفى بلكه نفى اين سنخ اوصاف عين ذاتش‌

است و به همين معنا است فرمايش مولى الموحّدين مولانا امير المؤمنين صلوات اللّه و

سلامه عليه: