فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٤٥ - رأى متأخرين

العلم: مبتداء و « للعلم » ظرف مستقرّ و خبر آن است.

حيث: مضاف و « اتّحدا » مضاف‌اليه و « الف » در « اتّحدا » اطلاقى است.

بما: جارّ و مجرور، متعلّق به اتّحدا و جمله « تلونالك » صله براى موصول.

علّتاهما: مضاف و مضاف‌اليه، فاعل براى « اتّحدا » .

فاء: جوابيّه و جمله « اقض » جواب براى « حيث » .

بانّ وحدّ: در تأويل مصدر، جارّ و مجرور، متعلّق به « فاقض » .

معلولا هما: نائب فاعل براى « وحدّ » .

فاء: عاطفه بمعناى ترتيب ذكرى « عطف مفصّل بر مجمل» و مى‌توان آن‌

را بمعناى تفريع دانست.

علمه: مضاف و مضاف‌اليه، مبتداء و جمله « قد كان نوريّته» خبر آن‌

است.

كان: از نواسخ و « نوريّته » اسم آن و « قدرته » خبرش مى‌باشد.

ترجمه: ذات حقتعالى علّت است براى ذوات ممكنات و علمش به ذات اقدسش‌

علّت است براى علمش به ماسوى.

و چون سابقا گفتيم علّت علم با علّت ماسوى متّحد است پس لاجرم معلول‌

اين دو نيز با هم متّحد هستند.

در نتيجه علم حضرتش همان نور ذات و نور ذات نفس قدرتش مى‌باشد.

شرح عربى:

غرر

فى انّ علمه تعالى بالاشياء بالعقل‌

البسيط و الاضافة الاشراقيّة

الذّات، اى ذاته تعالى، علّة لذات ما عدا، و هو كلّ الوجودات‌

الممكنة المجرّدة و المادّيّة، و العلم للعلم، اى علمه بذاته علّة لعلمه بما

عداه لما عرفت انّ العلم بالعلّة مستلزم للعلم بالمعلول.

و حيث اتّحدا، الالف للاطلاق، بما تلونالك، من انّ صفاته عين‌