فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٦٧ - فريده دوم فصل صفات حق تعالى و اقسام آن

سيّد شريف را نپذيريم چنانچه در اصول مطرح است لكن در مقام اطلاق و استعمال‌

در حقتعالى قطعا بايد بسيط و بدون لحاظ ذات ملاحظه شوند.

و نيز براى اين سنخ از صفات امثله ديگر هست همچون وجوب ذاتى، علم‌

ذاتش بذاتش و ابتهاج ذاتش بذاتش كه تمام عين ذات بوده و فقط تغاير مفهومى‌

است بين اين صفات (حىّ- عالم- واجب- مبتهج) با حقتعالى و الّا از نظر

مصداق اتّحاد بلكه بين آنها عينيّت است.

مثال حقيقى ذات اضافه: مانند علم حضرتش بغير يا قدرت بر ايجاد غير يا

اراده كردن غير و اشباه و امثال اين صفات.

مثال صفات اضافيّه محض: نظير عالميّت و قادريّت و امثال آن چه آنكه‌

نفس عالميّت مجرّد نسبت بين عالم و معلوم است يا قادريّت همان نسبت بين قدرت‌

و مقدور است و بديهى است وجود نسب و اضافات وابسته بطرفين اضافه است و

بدون لحاظ ايندو موجود نشوند.

مثال صفات سلبيّه: چون قدّوسيّت يعنى سلب مادّه از حضرتش به اين معنا

كه مادّه بمعناى اعمّ ولو احق آن بلكه ماهيّت از آن حضرت مسلوب است چه آنكه‌

حضرتش صرف الوجود و وجود بحث است و از اينجا مى‌توان دانست كه صفات‌

سلبيّه دو فرد دارند:

١- آنكه از آنها به كمك حرف سلب تعبير مى‌شوند نظير: زيد ليس بعالم‌

يا ليس بكاتب.

٢- آنكه از آنها بلفظ بسيط بدون تركيب از حرف سلب اسم مى‌برند

چنانچه در دو مثال فوق صحيح است بگوئيم: زيد جاهل و زيد امّى.

متن: « ٣٩٣، ٣٩٢ »