فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٤٣ - فصل بيان قواعد حكمى در رد شبهه ثنويه

بودن نسبت به مريض شرّ است اگرچه در حقّ ديگرى ممكن است خير محض‌

باشد.

البتّه ناگفته نماند كه اين عالم چون عالم سبب و مسبّبات است و محور آن‌

بر تأثير و تأثر علّت و معلول است غالبا ذات معلول يا صفت مطلوبه از آن حاصل‌

است لكن گاهى بواسطه عروض بعضى از موانع يا طغيان و عصيان بعضى از

كائنات افراد قليل و كمى در زمان بسيار اندك و ناچيزى فاسد و شرّ مى‌گردند و

شرح اين قسم از شرّ و بيان اقسام آن‌كه در كتب حكميّه مذكور است انشاء اللّه در

استدلال ارسطو بر دفع شبهه سابق الذّكر بيان خواهد شد.

مقدّمه چهارم‌

خير همچون شرّ داراى سه احتمال است:

١- خير محض بدون شائبه شرّ چنانچه شرّ گاهى محض و بدون شوب با

خير است.

٢- خير غالب بر شرّ باشد همانطورى كه زمانى شرّ غالب بر خير است.

٣- خير و شرّ با هم مساوى باشند.

٤- پس مجموع اقسام خير و شرّ پنج شد بشرح زير:

١- خير محض.

٢- شرّ محض.

٣- خير غالب.

٤- شرّ غالب.

٥- خير و شرّ هر دو مساوى.

و هر كدام از اين پنج قسم يا باعتبار خير و شرّ ذاتى و نفسى است و يا

بملاحظه خير و شرّ اضافى چنانچه تفصيل آن را مرحوم محقّق داماد در قبسات آورده‌

پس از ملاحظه مجموع ده قسم حاصل مى‌شود كه مقسم تمام آنها كلمه « موجود »

قرار داده شده است.