فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٣٤ - مقاله شيخ در مبدء و معاد

و در برخى از اوقات از كلمه « عقل الكلّ» عقل اوّل را اراده مى‌كنند چه‌

آنكه اين عقل مشوّق كره اقصا و فلك اوّل است زيرا اين فلك شايستگى و لياقتش‌

از كرات ديگر براى تشويق بيشتر است البتّه در اصل خير محض و فعل و اثر

حقتعالى بودن با ساير كرات و افلاك در يك درجه است.

و در آخر كلامش فرموده:

و گاهى از كلمه « نفس الكلّ» نفس را اراده مى‌كنند، البتّه نفسى كه اين‌

جرم و فلك را متحرّك مى‌سازد.

پايان كلام شيخ در اشارات‌

مؤلّف گويد:

نفوسى كه موجب حركت و فعاليّت افلاك هستند، نفوس شريفه نبوىّ و

علوى و نفس شريفه زهرة الزّهراء و اولاد طاهرين ايشان سلام اللّه عليهم اجمعين‌

بوده كه جملگى يك نفس هستند در قوالب متعدّده ظاهريّه زيرا از نفس شريفه‌

ايشان در عالم وجود خداوند نفسى را برتر و پاك‌تر و شريف‌تر خلق نفرموده حتّى‌

انفاس طيّبه انبياء عظام را.

قوله: بدا طفيفا: يعنى ظهر حالكونه قليلا.

قوله: من انّ العال كلّه حيوان: اين جمله بيان است براى « ما نحن بصدده».

قوله: كحجر المثانه: مقصود همان سنگ كليه است.

شرح عربى: و كون العناصر و العنصريّات بمنزلة حجر المثانه باعتبار حقارتها و

تفاسدها بالنّسبة الى السّبع الشّداد لا ينافى كون الانسان المتولّد منها

خليفة اللّه فى الارض و مظهر اسمائه و مجلى صفاته و مخلوقا للّه و

الاشياء لاجله لانّ ذلك باعتبار عقله المستفاد و اتّحاده بالعقل الفعّال‌

و لا سيّما اكمل افراده الفانين فى الحقّ المتعال و اذا عرفت ذلك:

ترجمه: اينكه گفتيم عناصر و عنصريّات باعتبار حقارت و ناچيز بودنشان در جنب‌

افلاك سبعه شداد بمنزله سنگ كليه در بدن انسان مى‌باشند منافات ندارد با اينكه‌

انسان متولّد از آن خليفة اللّه در روى زمين و مظهر اسماء الهى و محلّ جلوه صفات‌