فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٣٠ - اعضاء انسان كبير

انسان صغير باعتبارى هفت تا است و در مقابلش در آسمان ستارگان هفتگانه سيّاره‌

مى‌باشند.

و عرفاء شامخ در تطبيق انسان صغير با انسان كبير كلماتى فراوان داشته كه‌

اين كتاب مختصر ما گنجايش نقل آنها را ندارد.

شرح فارسى:

توضيح‌

اعضاء انسان كبير

براى عالم كه از آن به انسان كبير نام مى‌برند همچون انسان صغير اعضاء و

جوارحى است:

قلب آن را خورشيد قرار داده و گفته‌اند:

همانطورى كه قلب صنوبرى در انسان اشرف اعضاء و جوارح ظاهرى است‌

بلحاظ اينكه از قلب خون كه مايه حيات انسانى است بوسيله رگها و مويرگها به سائر

نقاط بدن و اعضاء ديگر مى‌رسد فلذا رياستى حضرت حقتعالى براى قلب نسبت به‌

اعضاء ديگر قرار داده است عينا كره خورشيد در انسان كبير سيّد كرات و رئيس‌

كواكب محسوب شده و بر تمام آنها رياست دارد فلذا طبق هيئت بطلميوسى مركز

قرار آن در وسط كرات سبعه است چه آنكه كره آفتاب در آسمان چهارم است سه‌

آسمان در تحت و سه آسمان فوق آن قرار دارد بنابراين كره شمسى در وسط حقيقى‌

كرات واقع مى‌شود و حقّ رئيس آن است كه در قلب و وسط مرئوسين باشد.

و يكى ديگر از وجوهى كه انسان كبير شبيه به انسان صغير است اين‌

استكه براى انسان صغير هفت عضو هست كه اعضاء رئيسه هستند و آنها عبارتند

از: قلب (دل) دماغ (مغز) كبد- ريه (جگر) صلب (مركز تجمع منى) طحال‌

( سپرز) مراره (كيسه صفراء).

مرحوم مصنّف در حاشيه فرموده هر كدام از اين اعضاء رئيسه در تربيت‌

كواكب سبعه اختصاصى دارند:

پس قلب براى تربيت كرده آفتاب است و لذا همچون آفتاب داراى حرارت‌

شديده‌اى است كه براى تبريد و ازاله التهاب هر آن به تنفّس محتاج است.

فصول الحكمة، شرح فارسى بر منظومه (مبحث الهيات) ؛ ج‌٣ ؛ ص١١٣١