فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٢٦ - دليل مختص به تخالف عوالم

تجزيه و تركيب‌

انّ: از نواسخ، اسماء اسم آن و كلمه « احياء » خبرش و « كلّه » مؤكّد،

« السّماء ».

الشّمس: مبتداء و قلب خبرش، جمله اسميّه معطوف به جمله اسميّه قبل و

همچنين « غيرها » مبتداء و « الاعضاء » خبر آن است و اين جمله نيز

معطوف است به حذف عاطف.

العنصرى: مبتداء و جمله « بدا » خبر آن است و « طفيفا » حال و « بجنب‌

الافلاك» متعلّق به « طفيفا » است.

ثقيلا او خفيفا: متعاطفين حال هستند از « العنصرى » .

بل: عاطفه بمعناى ترقّى.

جعل القوم: فعل و فاعل و « اولو الفطانة» مضاف و مضاف‌اليه صفت براى‌

« القوم » است.

عناصرا: مفعول براى « جعل »

كحجر المثانة: مضاف و مضاف‌اليه، مضاف مجرور متعلّق به « جعل » است.

ترجمه: آسمان با آنچه در آن است تمام موجودات زنده مى‌باشند، خورشيد قلب و

غير آن اعضاء اين موجود زنده هستند اجسام عنصرى اعمّ از اينكه ثقيل بوده يا

خفيف نسبت به افلاك موجودات بسيار ناچيز و غير قابل اهمّيّت هستند، بلكه از

باب فطانت و صاحبان هوش آنها را همچون سنگ مثانه‌اى در جنب انسان‌

دانسته‌اند.

شرح عربى: انّ السّماء كلّه، كواكبه و افلاكه الكلّيّة و الجزئيّة، احياء، عقلاء،

مسبّحون بحمد ربّهم، لا يسأمون و متواجدون فى عشق جماله، لا يفترون‌

لمكان نفوسها المتعلّقة بها و عقولها المشبّه بها و فى بعض الآثار النّبويّة

اطت السّاء و حقّ لها أن تاط ما فيها موضع قدم الّا و فيه ملك راكع‌

او ساجد.