فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٢١ - برهان مختص

و از اين وجود به اين اعتبار به وجود خاصّى تعبير كنند و مراد از وجود حقيقى در

حقتعالى همين وجود است كه در باب توحيد جماعت خاصّى به آن منتقل شده و آن‌

را درك مى‌نمايند و ايشان عبارتند از سلسله جليله اهل عرفان.

قوله: بالمعنى المصطلح للالهيين: فاعل از نظر لعت به جاى‌آورنده كار را

گويند و امّا از نظر اصطلاح ارباب معقول بايد گفت در آن دو اصطلاح است:

١- اصطلاح حكماء طبيعى كه فاعل را اصطلاحا بمعناى محرّك‌

مى‌دانند.

٢- اصطلاح حكماء الهى كه آنرا در مؤثّر و علّت استعمال مى‌نمايند و

غالبا بلكه دائما در مقابل قابل بكار مى‌رود چنانچه ابو البركات بغدادى در معتبر

آورده:

فاعل به چيزى اطلاق مى‌شود كه در غير خود اثر گذارد و اثرش باعث‌

استحاله متأثّر گردد و آنچه فعل از او صادر مى‌شود فاعل گويند چنانچه چيزى را كه‌

اثر فعل در آن واقع مى‌شود قابل مى‌نامند و به عبارت ديگر قابل همان محل يا

موضوع و يا مورد و يا هيولا و يا مادّه است.

شرح عربى: و امّا المختصّ بكلّ واحد من المخالفة النّوعيّد و المماثلة العدديّة ففى‌

فصول الحكمة، شرح فارسى بر منظومه (مبحث الهيات) ؛ ج‌٣ ؛ ص١١٢١

سفار و المبدء و المعاد نقلا عن المعلّم الاوّل و الشّيخ الرّئيس من‌

شاء فليرجع اليهما

ترجمه و شرح فارسى:

برهان مختصّ‌

صاحب اسفار براى هر كدام از دو صورت (تماثل نوعى عوالم و تخالف‌

نوعى آنها) دليل عليحدّه‌اى آورده است:

البتّه دليل مختصّ به تماثل عوالم را از معلّم اول ارسطاطاليس و دليل‌

مختصّ به تخالف را از شيخ الرّئيس نقل نموده است: