فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١١٧ - دليل ديگر براى توحيد

و امّا ملاك كثرت عددى: اگر مصاديق و افراد جوهرى باشند مناط تعدّد

مادّه و لواحق مادّه از قبيل فصل، وصل، خرق، التيام، اجتماع، افتراق، قرب، بعد،

قصر، طول و امثال اينها مى‌باشد و اگر مصاديق و افراد از قبيل اعراض باشند تعدّد

آنها به تعدّد و كثرت موضوعات است زيرا عرض در خارج موضوع محقّق نشود

و مادامى كه تحقّق نيابد اتّصافش بكثرت و وحدت غلط است زيرا كثرت و وحدت‌

از اوصاف وجود است فلذا مناط تعدّد اعراض بتعدّد مقوّم و محصّل آنها يعنى‌

موضوعات است.

و بعد از توجّه به اين مقدّمه پرواضح است كه حقتعالى كثير و متعدّد نيست‌

زيرا بلحاظ اينكه ماهيّت ندارد كثرت نوع ندارد و به ملاحظه اينكه هيولا و مادّه در

آن نيست كثرت عددى جوهرى از آن مسلوب است و باعتبار اينكه در موضوع محقّق‌

نيست و اساسا قائم بالذّات مى‌باشد كثرت عددى در اعراض از آن منفى است و

چون حصر تعدّد و تكثّر در امور مزبوره حقيقى و حاصر است لاجرم بعد از نبودن‌

هيچكدام اساس و اصل تعدّد منتفى مى‌شود.

متن: « ٣٧١ »