فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٠١ - دليل ديگر بر توحيد حق تعالى

شرح فارسى:

دليل ديگر بر توحيد حق تعالى‌

يكى ديگر از ادلّه بر اثبات توحيد دليل نفى تركيب است و تقرير آن چنين‌

است:

اگر حقتعالى واحد نبوده بلكه متعدّد باشد لازمه‌اش اين است كه مركّب‌

باشد و اين باطل است زيرا تركيب با وجوب تنافى دارد.

شرح و توضيح‌

امّا بيان ملازمه: اگر صرف الوجود (حقتعالى) متعدّد و مختلف باشد يا

اختلاف نوعى است و يا شخصى، اگر اختلاف نوعى باشد به اين معنا كه انواع‌

متعدّدى در تحت جنس (صرف الوجود) با هم مشترك باشند قهرا براى امتياز از

يكديگر به مابه الامتياز محتاجند و چون مابه الامتياز انواع از هم فصل مى‌باشد پس هر

نوعى مركّب مى‌شود از مابه الاشتراك و مابه الامتياز.

و اگر اختلاف و تعدّد شخصى باشد يعنى دو فرد يا بيشتر واجب بوده و

در تحت يك نوع با هم مشترك باشند لاجرم براى ميز بين آنها بايد مابه الامتيازى‌

باشد و چون مابه الامتياز اشخاص عوارض شخصيّه است لذا هر فردى مركّب مى‌شود

از مابه الاتّحاد و عوارض شخصيّه.

و امّا بطلان لازم: جهتش اين است كه تركيب از خواصّ ممكن است چه‌

آنكه مركّب به اعتبار تركيبش از اجزاء به آنها محتاج است و احتياج از صفات‌

امكان و با وجوب تنافى دارد پس اگر قبول كرديم وجوب حقتعالى را ملزم هستيم‌

نفى تعدّد را نيز قبول كنيم و وقتى اين امر را پذيرفتيم نفى تركيب نيز مورد قبول واقع‌

مى‌شود.

متن: « ٣٦٦، ٣٦٥ »