امام عليه السلام به «حجّاج بن مسروق» فرمود: «اقامه بگو» اقامه گفت و امام عليه السلام جلو ايستاد و هر دو سپاه به او اقتدا كردند. پس از نماز از جاى خويش برخاست و به شمشيرش تكيه داد و (خطبه خواند) و پس از حمد و ثناى الهى چنين فرمود:

«أَيُّهَا النَّاسُ! إنَّها مَعْذِرَةٌ إِلَى اللَّهِ وَ إِلى‌ مَنْ حَضَرَ مِنَ الْمُسْلِمينَ، إِنِّي لَمْ أَقْدِمْ عَلى‌ هذَا الْبَلَدِ حَتَّى أَتَتْنِي كُتُبُكُمْ وَ قَدِمَتْ عَلَىَّ رُسُلُكُمْ أَنْ اقْدِمَ إِلَيْنا إِنَّهُ لَيْسَ عَلَيْنا إِمامٌ، فَلَعَلَّ اللَّهُ أَنْ يَجْمَعَنا بِكَ عَلَى الْهُدى‌، فَإِنْ كُنْتُمْ عَلى‌ ذلِكَ فَقَدْ جِئْتُكُمْ، فَإِنْ تُعْطُونِي ما يَثِقُ بِهِ قَلْبِي مِنْ عُهُودِكُمْ وَ مِنْ مَواثيقِكُمْ دَخَلْتُ مَعَكُمْ إِلى‌ مِصْرِكُمْ، وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ كُنْتُمْ كارِهينَ لِقُدوُمي عَلَيْكُمْ انْصَرَفْتُ إِلَى الْمَكانِ الَّذِي أَقْبَلْتُ مِنْهُ إِلَيْكُمْ».

«اى مردم! اين اتمام حجتى است در پيشگاه خداوند و مسلمانان حاضر، من خود به سوى ديار شما نيامدم مگر آن‌كه نامه‌هاى شما به دستم رسيد و فرستادگانتان به سويم آمدند و گفتند: به سوى ما بيا چرا كه ما پيشوايى نداريم بدان اميد كه خداوند به وسيله تو ما را در مسير هدايت گرد آورد.

اگر همچنان بر دعوت خود باقى هستيد كه اكنون آمدم. بنابراين، اگر با من پيمان و ميثاق‌هاى محكم مى‌بنديد به گونه‌اى كه مايه اطمينان خاطرم گردد، با شما وارد شهرتان مى‌شوم و اگر چنين نكنيد و از آمدنم به اين ديار ناخشنوديد به مكانى كه از آنجا آمده‌ام باز مى‌گردم».

حر و سپاهيانش در برابر سخنان امام عليه السلام ساكت مانده و جوابى ندادند. [١]

و طبق روايت ديگرى فرمود:

«انَّهُ قَدْ نَزَلَ مِنَ الْأَمْرِ ما قَدْ تَرَوْنَ، وَ إِنَّ الدُّنْيا قَدْ تَغَيَّرَتْ وَ تَنَكَّرَتْ وَ أَدْبَرَ مَعْرُوفُها، وَ اسْتَمَرَّتْ جِدّاً وَ لَمْ يَبْقَ مِنْها إِلّا صُبابَةً كَصُبابَةِ الْإِناءِ، وَ خَسيسِ عَيْشٍ كَالْمَرْعَى الْوَبيلِ، الا تَرَوْنَ إِلَى الْحَقِّ لا يُعْمَلُ بِهِ، وَ إِلَى الْباطِلِ لا يُتَناهى‌ عَنْهُ، لِيَرْغَبَ الْمُؤْمِنُ فِي لِقاءِ رَبِّهِ حَقّاً حَقّاً، فَإِنّي لا أَرىَ الْمَوْتَ إِلّا سَعادَةً، وَ الْحَياةَ مَعَ الظَّالِمينَ إِلّا بَرَماً».

«همه شما مى‌بينيد كه چه پيش آمده است، مى‌بينيد اوضاع زمانه دگرگون و نامشخّص شده،

[١]. فتوح ابن اعثم، ج ٥، ص ١٣٤- ١٣٥ و ارشاد مفيد، ص ٤٢٧ (با مختصر تفاوت).