عاشورا ريشه‌ها، انگيزه‌ها، رويدادها، پيامدها - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٩ - بخش سوم انگيزههاى قيام عاشورا

اميرمؤمنان على عليه السلام نيز در بيانى نورانى فرمودند:

«قِوامُ الشَّريعَةِ الْأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْىُ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ إقامَةِ الْحُدُودِ

؛ قوام شريعت بر پايه امر به معروف و نهى از منكر و اقامه حدود الهى استوار است». [١]

از اين روايات پر معنى به خوبى استفاده مى‌شود كه اگر در جامعه‌اى اين دو فريضه، يعنى مسئوليّت همگانى در برابر فساد به فراموشى سپرده شود، پايه‌هاى شريعت در هم شكسته و رفته رفته اصل دين از بين مى‌رود. و امور جامعه به فساد و تباهى كشيده مى‌شود.

اين است كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله احياء كنندگان امر به معروف و نهى از منكر را نماينده خدا در زمين و جانشين پيامبر و كتاب معرّفى مى‌كنند.

(مَنْ امَرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهى‌ عَنِ الْمُنْكَرِ فَهُوَ خَلِيفَةُ اللَّهِ فِي أَرْضِهِ وَ خَلِيفَةُ رَسُولِ اللَّهِ وَ خَلِيفَةُ كِتابِهِ‌). [٢]

على عليه السلام در تبيين جايگاه بسيار مهمّ اين دو فريضه در مقايسه آن با ساير فرايض مى‌فرمايد:

«وَ ما أَعْمالُ الْبِرِّ كُلُّها وَ الْجِهادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عِنْدَ الْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْىِ عَنِ الْمُنْكَرِ إِلَّا كَنَفْثَةٍ فِى بَحْرٍ لُجِّىٍ‌

؛ تمام كارهاى نيك، حتّى جهاد در راه خدا، در برابر امر به معروف و نهى از منكر چون آب دهان است در برابر يك درياى پهناور». [٣]

از اين تعبير به خوبى استفاده مى‌شود كه تا چه اندازه اين موضوع در اسلام از اهمّيّت و ارزش بى‌نظيرى برخوردار است.

حضرت على عليه السلام در سخن ديگرى به مراحل سه گانه امر به معروف و نهى از منكر اشاره كرده، مى‌فرمايد:

«أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ، إِنَّهُ مَنْ رَأى‌ عُدْواناً يُعْمَلُ بِهِ وَ مُنْكَراً يُدْعى‌ الَيْهِ فَأَنْكَرَهُ‌

[١] غرر الحكم، حكمت ٦٨١٧.

[٢] مجمع البيان، ذيل تفسير آيه ٧٩ سوره مائده. رجوع شود به: تفسير نمونه، ج ٣، ص ٣٧.

[٣] نهج البلاغه، كلمات قصار، حكمت ٣٧٤.