عاشورا ريشه‌ها، انگيزه‌ها، رويدادها، پيامدها - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠١ - ٧- بدعتها

خلافت پيامبر صلى الله عليه و آله غصب شد و قيصرى گرديد». [١]

معاويه خود را اوّلين «ملك» (شاه) مى‌خواند. [٢]

«سعيد بن مسيّب» مى‌گفت: معاويه اولين كسى بود كه خلافت را به سلطنت تبديل كرد. [٣]

«ابوالاعلى مودودى» در كتاب «خلافت و ملوكيّت» چند ويژگى براى تفاوت نظام سلطنتى معاويه با خلافت پيش از وى برشمرده است.

نخست‌: دگرگونى روش تعيين خليفه. خلفاى پيشين، خود براى كسب خلافت قيام نمى‌كردند، ولى معاويه در پى آن بود با هر وسيله‌اى كه شده بر مسند خلافت تكيه زند.

دوم‌: دگرگونى در روش زندگى خلفا و استفاده از روش پادشاهى روم و ايران.

سوم‌: چگونگى مصرف بيت المال. زيرا در دوران معاويه بيت المال به صورت ثروت شخصى او و دودمان او درآمد و كسى نمى‌توانست درباره حساب و كتاب بيت‌المال از حكومت وى بازخواست كند.

چهارم‌: پايان آزادى ابراز عقيده و امر به معروف و نهى از منكر. اين روش از عهد معاويه با كشتن «حجر بن عدى» آغاز شد.

پنجم‌: پايان آزادى دستگاه قضايى اسلام.

ششم‌: خاتمه يافتن حكومت شورايى.

هفتم‌: ظهور تعصّبات نژادى و قومى.

هشتم‌: نابودى برترى قانون، بر خواسته‌هاى شخصى. [٤]

[١]. رسالة الجاحظ فى بنى اميّة، ص ١٢٤، به نقل از تاريخ سياسى اسلام، ج ٢، ص ٣٩٦. مراجعه شود به: پيام امام اميرالمؤمنين عليه السلام، ج ٣، ص ٢٥٠ و الغدير، ج ١٠، ص ٢٢٧.

[٢]. تاريخ يعقوبى، ج ٢، ص ٢٣٢. مراجعه شود به: تاريخ الخلفاء، ص ٢٢٣.

[٣]. تاريخ يعقوبى، ج ٢، ص ٢٣٢.

[٤]. خلافت و ملوكيّت، ص ١٨٨- ٢٠٧؛ به نقل از تاريخ سياسى اسلام، ج ٢، ص ٤٠٧- ٤٠٨. (رجوع شود به: پيام امام اميرالمؤمنين عليه السلام، ج ٣، ص ٢٥٠- ٢٥١).