تاريخ حديث شيعه در سده هاى هشتم تا يازدهم هجرى - خدايارى، علي نقى؛ پور اكبر، الياس - الصفحة ٤٢٤ - شرح نويسى

وى، علاوه بر آن از شروح ديگرى مانند: شرح مقدّس اردبيلى بر تهذيب الأحكام، شرح شيخ بهايى، شرح شيخ محمّد، نوه شهيد ثانى و دانشمندان ديگر نقل مى‌كند.

سيّد نعمة اللَّه جزائرى (م ١١١٢ ق)، از ديگر فعّالان در حوزه حديث، شرح‌هاى متعدّدى از خود بر جاى گذاشته كه عبارت‌اند از:

كشف الأسرار فى شرح الاستبصار[١] شرح مفصّلى است از وى در سه جلد بر الاستبصار شيخ طوسى كه در آغاز كتاب «عِقد» ى داراى ده «جوهر» در فوايد حديث دارد. اين اثر به سال ١٠٨٨ ق، به پايان رسيده است.

وى، شرح مفصّلى در دوازده جلد به نام مقصود الأنام بر كتاب تهذيب الأحكام نگاشته بود. پس از مدّتى آن را مختصر نمود و با اختلافاتى غاية المرام فى شرح تهذيب الأحكام را در هشت جلد به سال ١٠٩١ ق، به پايان رساند.[٢] كنز الطالب و وسيلة الراغب.[٣] ديگر اثر جزائرى، مختصرى از غاية المرام است و با عناوين «قوله- قوله» و مقدّمه‌اى درباره معناى حديث و بعضى از علوم آن آورده است. اين اثر هم در سال ١٠٩١ ق، به پايان رسيده است.

نور البراهين فى بيان أخبار السادة الطاهرين،[٤] شرح مزجى مختصرى است بر كتاب التوحيد شيخ صدوق. اين شرح، مشتمل بر بحث‌هاى مختصر ادبى و كلامى بوده، در سال ١٠٩٩ ق، به پايان رسيده است.

آخرين فعّاليت جزائرى در حوزه شرح‌نويسى، لوامع الأنوار فى شرح عيون‌

[١]. الذريعة، ج ١٨، ص ١٧؛ فهرست نسخ خطّى كتاب‌خانه آية اللَّه مرعشى، ١، ص ٣٤١؛ فهرست نسخ خطّى‌كتاب‌خانه آستان قدس، ج ١٤، ص ٤٤٣.

[٢]. الذريعة، ج ١٦، ص ١٨؛ فهرست نسخ خطّى كتاب‌خانه آية اللَّه مرعشى، ج ٧، ص ٢٦٥.

[٣]. فهرست نسخ خطّى كتاب‌خانه آية اللَّه مرعشى، ج ٦، ص ١٣٠.

[٤]. الذريعة، ج ٢٤، ص ٣٦٣؛ فهرست نسخ خطّى كتاب‌خانه آية اللَّه مرعشى، ج ١، ص ٢٧٤.