تاريخ حديث شيعه در سده هاى هشتم تا يازدهم هجرى - خدايارى، علي نقى؛ پور اكبر، الياس - الصفحة ١٥٣ - ١ عوالى اللئالى

محدّث نورى در خاتمة مستدرك‌[١] اشاره كرد. مرحوم آية اللَّه سيّد شهاب الدين مرعشى، با دسته‌بندى نقدهاى مطرح درباره كتاب و نويسنده آن، به اختصار به آنها پاسخ داده است.[٢] كتاب عوالى، با تحقيق شيخ مجتبى عراقى، براساس دو نسخه خطّى كهن موجود در كتاب‌خانه آية اللَّه بروجردى و آية اللَّه مرعشى، در چهار جلد، منتشر شده است.

در مقدّمه كتاب نيز رساله الردود والنقود آية اللَّه مرعشى در دفاع از كتاب عوالى و نويسنده آن، آمده است. نيز در پايان جلد چهارم، فهرست الفبايى احاديث در قالب رساله نظم اللّئالى فى ترتيب أحاديث العوالى، توسّط محمّدمهدى نجف، تهيه شده است.

سيّد نعمة اللَّه جزائرى نيز كتابى به نام جواهر الغوالى فى شرح العوالى يا مدينة الحديث در شرح كتاب عوالى نگاشته است. در پانوشت‌هاى نسخه چاپى، مواردى از كتاب ياد شده نقل شده و با رمز «ج» به آن اشاره شده است.

نيز از آن‌جا كه در دو نسخه خطّى مستند تحقيق، حواشى و شروحى از خود ابن ابى جمهور وجود داشته، در پاورقى‌هاى كتاب آمده و با رمز «معه» به مأخذ آنها اشاره شده است.

در پايان، توجّه به نكاتى درباره كتاب عوالى، مفيد به نظر مى‌رسد:

١. مأخذ بسيارى از رواياتى كه در متون و محافل فقهى متأخّر متداول شده، كتاب عوالى است؛ مانند اين روايت كه: «الناس مسلّطون على انفسهم».[٣] ٢. بيشتر روايات كتاب، مرسل است، امّا ابن ابى جمهور، معتقد است كه عدم ذكر راوى، در صورتى كه دانسته شود كه راوى تنها از ثقات نقل مى‌كند، حديث او را

[١]. ر. ك: خاتمة مستدرك الوسائل، ج ١، ص ٣٣١ به بعد.

[٢]. ر. ك: عوالى اللّئالى، ج ١، مقدّمه آية اللَّه مرعشى.

[٣]. محقّق كتاب، فهرستى از اين گونه روايات، در پايان جلد دوم، سوم و چهارم، به دست داده است.