تاريخ حديث شيعه در سده هاى هشتم تا يازدهم هجرى - خدايارى، علي نقى؛ پور اكبر، الياس - الصفحة ٢٠٣ - ١«الرجال» ابن داوود

به كاوش در احاديث مروى از ائمه عليهم السلام مى‌پردازد و برپايه روشى صحيح، در استنباطهاى اصحاب مى‌نگرد تا آنچه را كه موافق حقّ است، اخذ كند و مخالف حق را به كنارى نهد. او مشاهده مى‌كرد كه از لوازم اين كار، ملاحظه احاديث و رجال مرضى و غير مرضى آنهاست. لذا كتاب خود را- كه جامع برگزيده‌هاى كتاب‌هاى پيشينيان است- فراهم آورده است.[١] ابن داوود، در مقدّمه، منابع خود را ذكر كرده و براى هر يك، رمزى نهاده است.

منابع او عبارت‌اند از: آثار شيخ طوسى، كشّى، نجاشى، برقى، على بن احمد عقيقى، ابن عُقده، فضل بن شاذان، ابن عبدون، غضايرى، محمّد بن بابويه و ابن فضّال.[٢] ابن داوود، در ذيل «احمد بن موسى بن طاووس»- كه استاد و مربّى وى بوده- از تحقيقات او در رجال و حديث، تمجيد كرده و بر اثرپذيرى و بهره‌گيرى خود از اشارات و تحقيقات استاد، تأكيد كرده و گفته است:

أكثر فوائد هذا الكتاب من إشاراته وتحقيقاته.[٣] ابن داوود، پس از ذكر مصادر، طُرُق خود را به شيخ طوسى، شيخ صدوق، شيخ مفيد، سلّار بن عبد العزيز، سيّد مرتضى، ابى صلاح حلبى، نجاشى و كشّى ذكر كرده، كه همگى از طريق استادش نجم الدين ابوالقاسم جعفر بن حسن بن سعيد حلّى (محقّق حلّى) (م ٦٧٦ ق) است.[٤] ابن داوود، كتاب خود را در دو بخش، سامان داده است. در جزء اوّل، ممدوحان و كسانى را كه اصحاب، تضعيف نكرده‌اند و در جزء دوم، مجروحان و مجهولان را آورده است.[٥]

[١]. ر. ك: الرجال، ابن داوود، چاپ دانشگاه تهران، ص ١، تحقيق: آل بحرالعلوم، ص ٢٥.

[٢]. رجال ابن داود، چاپ دانشگاه، ص ٣.

[٣]. همان، ص ٤٦.

[٤]. همان، ص ٣ به بعد.

[٥]. همان، ص ٩ و ٤١٣. در ابتداى جزء دوم گفته كه جزء اوّل مختصّ موثّقان و مهملان و جزء دوم، ويژه مجروحان و مجهولان است.