تاريخ حديث شيعه در سده هاى هشتم تا يازدهم هجرى - خدايارى، علي نقى؛ پور اكبر، الياس - الصفحة ١٠٢ - ١ منهاج الكرامة فى معرفة الإمامة

الف. كتاب‌هاى چاپى‌

١. منهاج الكرامة فى معرفة الإمامة[١]

اين كتاب كه نوشته علّامه حلّى، متكلّم و حديث‌شناس بزرگ اماميه است، بهترين نمونه از رويكرد كلامى به حديث است كه درباره اثبات امامت حضرت اميرمؤمنان نوشته شده است. نام كتاب، در منابع مختلف به صورت‌هاى گوناگون آمده است؛[٢] امّا در مقدّمه كتاب، نويسنده به همين شكل كه ياد شد، از آن نام برده است. كهن‌ترين نسخه خطّى اين كتاب، نسخه‌اى است كه در نيمه رجب سال ٨٧٨، توسّط كمال الدين بن عبد اللَّه بن سعيد جرجانى نگارش شده است.[٣] اين كتاب، از جمله سه كتابى است كه علّامه، آن را براى سلطان محمّد خدابنده نوشته است.[٤] نگارش اين كتاب، بنا به تصريح نويسنده، در جمادى اوّل سال ٧٠٩ در خراسان به انجام رسيده است‌[٥]. منهاج الكرامة، از مصادر بحار الأنوار است.[٦] علّامه حلّى، كتاب خود را در شش فصل، سامان داده است. در فصل اوّل، گزارشى اجمالى از اعتقادات اماميه و اهل تسنّن، آورده است. در فصل دوم، با گزارش مطاعن خلفا و بيان فضايل امير مؤمنان، حقّانيت مذهب اماميه را تبيين كرده‌

[١]. خلاصة الأقوال، ص ١٣؛ الذريعة، ج ٢٣، ص ١٧٢( ش ٨٥٣٤)؛ مكتبة العلّامة الحلّى، ص ٢٠٠؛ كشف الظنون، ج ٢، ص ١٨٧٢.

[٢]. در خلاصة الأقوال،« منهاج الكرامة فى الإمامة»، در أعيان الشيعة،« منهاج الكرامة» يا« تاج الكرامة فى إثبات‌الإمامة» و در نسخه مورد مراجعه نويسندگانِ أمل الآمل ورياض العلماء،« نهج الكرامة في الإمامة» آمده است. در كشف الظنون، يك بار( ص ١٨٧٠) به نام« منهاج الاستقامة فى إثبات الإمامة»، و بار ديگر( ص ١٨٧٢) از آن به نام« منهاج السلامة إلى معراج الكرامة» ياد شده است.

[٣]. فهرست نسخ خطّى دانشگاه تهران، ج ٣، ص ٦٣١. براى ساير نسخ خطّى، ر. ك: مكتبة العلّامة الحلّى، ص ٢٠٠- ٢٠٢.

[٤]. منهاج الكرامة فى معرفة الإمامة، ص ٢٧( مقدّمه نويسنده). دو كتاب ديگر عبارت‌اند از: نهج الحق وكشف‌الصدق و كشف اليقين فى فضائل اميرالمؤمنين عليه السلام( ر. ك: مقدّمه هر دو كتاب).

[٥]. همان، ص ١٨٨.

[٦]. بحار الأنوار، ج ١، ص ١٥.