تاريخ حديث شيعه در سده هاى هشتم تا يازدهم هجرى - خدايارى، علي نقى؛ پور اكبر، الياس - الصفحة ١٤ - ٢ ديگر سلسله هاى قرن هشتم

شده است‌[١]. رجال‌پژوه پُركار و كتاب‌شناس برجسته شيعه، ميرزا عبد اللَّه افندى اصفهانى نيز بر آن است كه تشيّع ايران، وامدار تلاش‌هاى سه نفر است: علّامه حلّى، محقّق كَرْكى و ملّا حسن كاشانى.[٢] به طور كلّى، گفته مى‌شود در روزگار اولجايتو، مردم در رفاه بوده‌اند و كمتر به مردم ستم شده و در عصر او، مذهب شيعه گسترش پيدا كرده و علم و ادب، رونق يافته است.[٣] پس از مرگ اولجايتو در سال ٧١٦ ق، ابو سعيد بهادر خان به حكومت رسيد و تا سال ٧٣٦ هجرى حكومت كرد. از رخدادهاى ايّام حكومت او كشته شدن خواجه رشيدالدين به سال ٧١٨ هجرى است.

ابو سعيدخان، آخرين ايلخان بزرگ سلسله ايلخانان است. پس از مرگ وى، اين سلسله به سرعت رو به انحطاط رفت و بدين ترتيب، از سال ٧٣٦ تا ٧٥٦، چندين تن از ايلخانان در مناطق مختلف ايران به حكومت رسيدند.[٤]

٢. ديگر سلسله‌هاى قرن هشتم‌

پس از مرگ ابو سعيد، چند سلسله در نقاط مختلف ايران روى كار آمدند. برخى از اين سلسله‌ها عبارت‌اند از:

١. سلسله امراى ايلكانى يا آل جلاير. بنيانگذار اين سلسله، شيخ حسن بزرگ، پسر اميرحسين بن آقبوقا بن ايلكان نويان جلاير است. او در سال ٧٤٠ ق، پس از عزل شاه جهان تيمور (با تيمور لَنگ، اشتباه نشود)، اعلام استقلال كرد و بنيانگذار

[١]. در اين باره، ر. ك: مكتبة العلّامة الحلّى، سيّد عبد العزيز الطباطبائى.

[٢]. رياض العلماء، ج ١، ص ٣٠٨.

[٣]. تاريخ ايران پس از اسلام، ص ٤٥٧.

[٤]. همان، ص ٤٦٥.