تاريخ حديث شيعه در سده هاى هشتم تا يازدهم هجرى - خدايارى، علي نقى؛ پور اكبر، الياس - الصفحة ٤١٩ - فقه الحديث

كه شرح وتفسيرهايى را كه باعث حلّ پيچيدگى‌ها و فهم راحت روايات مى‌گردند، در قالب مصاديق فقه الحديث قرار دهيم، آن وقت، فعّاليت‌هاى عظيمى درباره اين علم در اين دوره شكل گرفته است.

يكى از محدّثانى كه فعّاليت‌هايش مى‌توانند مصداق اين اصطلاح قرار گيرند، ملّا محمّد تقى مجلسى است. وى، در بيان عللى كه سبب تأليف كتاب روضة المتقين گرديد، مى‌نويسد:

والحمدللَّه ربّ العالمين كه اكثر فضلاى عصر، اوقات شريف ايشان صرف حديث مى‌شود و روز به روز، در ترقّى و تزايد است و به سبب هجران كلّى‌اى كه بر اخبار واقع شده بود و هر كس نمى‌خوانْد، تصحيفات واغلاط بسيار، واقع شده بود، به تأييد اللَّه- تبارك و تعالى- در روضة المتقين، اكثر به اصطلاح آمد و الحمد للَّه‌ربّ العالمين كه در اين شرح، تمام شد هر چه در اين كتاب، تقصير شده بود ....[١] ولى در لوامع، بجز شرح، به ترجمه دقيق روايات پرداخته و در نوع خود، در مكتب حديث شيعه كارى بديع پديد آورده است. خود ايشان در زمينه اهمّيت آثارش مى‌نويسد:

از فوايد اين دو شرح آن است كه هر كه داشته باشد، عمل تواند كرد در حيات و ممات؛ چون اكثر مطالب به نحوى واضح مى‌شود كه جاى شبهه نمى‌مانَد و در كتب حديث، تصحيفات بسيارى شده بود و سهوها شده بود. همه تصحيح شد، بدون آن كه اظهار غلط از كسى بكنم ... نقد الرجال و اسانيد حديث به نحوى شده كه اغلاط غالطين ظاهر شده است بى تسميه، و تا كسى نهايت تبحّر و تتبّع نداشته باشد و نكرده باشد، نمى‌يابد كه من چه كرده‌ام.[٢]

[١]. لوامع صاحبقرانى، ج ٨، ص ٣٧- ٣٨.

[٢]. همان، ج ١، ص ٤.