تاريخ حديث شيعه در سده هاى هشتم تا يازدهم هجرى - خدايارى، علي نقى؛ پور اكبر، الياس - الصفحة ٤٠٩ - درايه

و تقسيمات و اصطلاحات حديث و چگونگى شناخت راويان و جمع بين احاديث و ... مى‌پردازد، ولى تفاوتى كه بين كتاب او و شهيد ثانى وجود دارد، اين است كه شيخ حسين بن عبدالصمد در لابه‌لاى بحث‌ها، مطالب مهمّى از قبيل: آداب تعليم و تعلّم و بعضى مسائل ديگر، بيان نموده است.

خاتمه كتاب به رموزى كه در كتاب‌هاى حديثى وجود دارد، اختصاص يافته است.

در اوايل قرن يازدهم، جمال الدين ابو منصور حسن بن زين الدين، مشهور به صاحب معالم (م ١٠١١ ق)، فرزند شهيد ثانى، دست به كار تازه‌اى زد. وى، احاديث صحيح شيعه را از كتب اربعه استخراج كرد و در كتاب جداگانه‌اى به رشته تأليف كشيد و با نام منتقى‌الجمان فى الأحاديث الصحاح والحسان، به عالم تشيّع، تقديم كرد.[١] اين اثر نفيس با آن كه ناقص ماند، مورد تقدير و تحسين فقها قرار گرفته و دانشمندان بزرگى، مانند: ميرداماد، علّامه مجلسى، شيخ حرّ عاملى و ملّا صالح مازندرانى، از اين اثر نفيس، برخوردار شدند.

صاحب منتقى الجمان، صحاح خود را بر دو پايه تقسيم كرده است. ابتدا احاديثى را نقل مى‌كند كه شخصاً صحّت آن را تأييد مى‌كند و بلافاصله، به نقل احاديثى مى‌پردازد كه ديگران و از جمله پدرش، صحّت آن را تأييد كرده‌اند. دسته اوّل را با رمز «صحى» يعنى «صحيح عندى» و دسته دوم را با رمز «صحر» يعنى «صحيح على المشهور»، مشخّص نموده است.[٢] نگارش اين كتاب به سال ١٠٠٦ ق، به پايان رسيده است.

شيخ بهاء الدين محمّد بن حسين عاملى (م ١٠٣١ ق)، قواعد علم درايه را در

[١]. الذريعه، ج ٢٣، ص ٥- ٦؛ فهرست نسخ خطّى كتاب‌خانه آية اللَّه مرعشى، ج ٣، ص ٣٥٢.

[٢]. منتقى الجمان فى الأحاديث الصحاح والحسان، ص ٢؛ گزيده كافى، ج ١، ص ٢٢( مقدّمه).