تاريخ حديث شيعه در سده هاى هشتم تا يازدهم هجرى - خدايارى، علي نقى؛ پور اكبر، الياس - الصفحة ٣٤٧ - مشايخ اجازه

٢٥. محمّد بن حسن بن على بن محمّد بن حسين بن حرّ عاملى (م ١١٠٤ ق). وى از علماى جبل عامل و از «محمّدون ثلاثه متأخّر[١]» است. درباره مسافرت وى از جبل عامل به ايران، در أمل الآمل چنين آمده است:

در روستاى مشغر متولّد شده، تا سال ١٠٧٢ ق، در آن جا مانده، سپس به عراق رفته است و بعد از زيارت ائمه عليهم السلام به خراسان سفر كرده، در آن جا ساكن مى‌شود. در طى سفرى به اصفهان با علّامه مجلسى ملاقات نموده و به يكديگر، اجازه نقل روايت داده‌اند.

آثار و تأليفات وى، آن‌چنان‌كه خود وى در أمل الآمل بدانها اشاره كرده، بالغ بر ٢٤ عنوان است. مشهورترينِ تأليفاتش وسائل الشيعة به (عنوان گستردهْ نگاشت) و كتاب أمل الآمل در رجال است. تأليفات حوزه حديثى وى در حدود يازده كتاب است كه در بخش‌هاى بعد، معرّفى خواهد شد.[٢] ٢٦. هاشم بن سليمان بن اسماعيل موسوى كتكانى بحرانى توبلى (م ١١٠٧ ق).

وى شخصيتى فاضل، عالم، جامع، مدقّق، فقيه، عارف به تفسير و رجال،[٣] محدّث، صالح، اهل ورع و جستجوگر اخبار بوده و در اين راه، بجز علّامه مجلسى، كسى بر او سبقت نگرفته است.[٤] از آثار وى علاوه بر تفسير روايى البرهان، مى‌توان تعريف رجال [كتاب‌] من لا يحضره الفقيه‌[٥] و ترتيب التهذيب و شرحه‌[٦] را نام برد.

٢٧. محمّد باقر بن محمّد تقى اصفهانى، معروف به مجلسى دوم و علّامه‌

[١]. منظور از محمّدون ثلاثه متأخّر، محمّدباقر مجلسى، محمّد بن شاه مرتضى فيض كاشانى و محمّد بن حسن‌حرّ عاملى است.

[٢]. أمل الآمل، ج ١، ص ١٤١- ١٤٢؛ رياض العلماء، ج ٥، ص ٦٣؛ روضات الجنّات، ج ٧، ص ٩٢.

[٣]. أمل الآمل، ج ٢، ص ٣٤١.

[٤]. رياض العلماء، ج ٥، ص ٢٩٨؛ لؤلؤة البحرين، ص ٦٣.

[٥]. الذريعة، ج ٤، ص ٢١٧.

[٦]. همان، ص ٦٤ و ج ١٣، ص ١٤٤.