تاريخ حديث شيعه در سده هاى هشتم تا يازدهم هجرى - خدايارى، علي نقى؛ پور اكبر، الياس - الصفحة ١٨٢ - ١ احاديث شيعه
الأولياء و أنوارهم من حيث الولاية، وإن كان العلماء موجودين، «ذلك تقدير العزيز العليم». فحينئذ لمّا غربت شمس النبوة والرسالة، فلايكون الظهور والنور إلّالقمر الولاية و بعض نجوم العلماء بتبعيّته. ويعضد ذلك كلّه ما أشار إليه النبيّ «أنا كالشمس وعلى كالقمر وأصحابى كالنجوم، بأيّهم اقتديتم إهتديتم».[١]
دستهبندى احاديث «جامع الأسرار»
به نظر مىرسد بهترين روش براى شناسايى مصادر و مآخذ و ميزان اعتبار احاديث فراوانى كه در كتاب جامع الأسرار به كار رفته، دستهبندى آنهاست. با دستهبندى اين روايات، آشكار مىشود كه روايات كتاب، از نظر اهمّيت مصدر و ميزان اعتبار، متفاوتاند. بر اين پايه، روايات اين كتاب، به اقسام زير بخشپذير است: ١. احاديث شيعه، ٢. احاديث اهل سنّت، ٣. احاديث خاصّ عرفانى.
١. احاديث شيعه
احاديث شيعه، خود به سه دسته بخشپذير است. دسته نخست، احاديثىاند كه در منابع حديثى معتبر پيشين اماميه (مانند كتب اربعه و نهج البلاغة و آثار شيخ صدوق) آمده و آملى، غالباً بدون ذكر مأخذ، از آن مصادر نقل مىكند. مىتوان گفت كه بيشتر احاديث جامع الأسرار، در اين بخش جاى مىگيرند. نكته مهم درباره استناد به اين احاديث در جامع الأسرار آن كه- همچنان كه پيشتر گفته شد- رويكرد آملى به اين روايات، غالباً عرفانى است. با توجّه به كثرت روايات اين بخش، نيازى به ذكر نمونههاى فراوان نيست و تنها به ذكر يك نمونه بسنده مىكنيم.
آملى، در موارد متعدّد در كتاب به روايت معتبر «إنّ أمرنا صعب مستصعب، لايحتمله إلّاملك مقرّب، أو نبىّ مرسل أو مؤمن امتحن اللَّه قلبه للإيمان»،[٢] استشهاد
[١]. همان، ص ٤٦٠.
[٢]. الكافى، ج ١، ص ٤٠١؛ معانى الأخبار، ص ٤٠٧.