دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٩٦٨
| ابن بشرون جلد: ٣ شماره مقاله:٩٦٨ |
اِبْنِ بَشْرون، عثمان بن عبدالرحيم (د پس از ٥٦١ق/١١٦٦م)، اديب، از مردم
صقليه، بشرون كه عثمان شهرت خود را از او يافته است، نياي بزرگ وي بود.
در تبارنامهاي كه تجانى (ص ٣٦٦-٣٦٧) براي او نقل كرده نام و نسب او،
«عثمان بن ابى القاسم بن عبدالرحمان بن حشرون» آمده است. نامهاي مذكور
در اين سلسله نسب - بجز عثمان - با آنچه منابع ديگر آوردهاند، تفاوت دارد.
ظاهراً ابوالقاسم كنية ابن بشرون بوده نه نام پدر او، و كلمة «ابن» نيز در
«ابن ابى القاسم» توسط ناسخان افزوده شده و عبدالرحيم به عبدالرحمان
تبديل گرديده است. اين احتمال وقتى تقويت مىشود كه توجه كنيم كلمة
«حشرون» نيز در برخى از نسخههاي كتاب رحله به صورت صحيح آن، يعنى بشرون
ضبط شده است (همو، ٣٦٧، حاشيه). در هر حال از زندگى ابن بشرون اطلاعات
چندانى در دست نيست، اما عمادالدين كاتب (قسم شعراء مصر، ٢/١١٥) كتابى با
عنوان المختار فى النظم و النثر لافاضل اهل العصر به وي نسبت داده كه
تاريخ تأليف آن را ٥٦١ ق ياد كرده است (قس: حاجى خليفه، ٢/١٦٢٤؛ المكتبة
العربية، ٧٠٤- ٧٠٥). عمادالدين خود در تأليف خريدة از كتاب مذكور بهرة بسيار
برده (قسم شعراء المغرب، ١٧- ١٩، ١٦٧، قسم شعراء المغرب و الاندلس، ١٨٩-١٩١،
٢٣٧) و شرح حال ٣٦ تن از شعراي معاصر ابن بشرون را كه در المختار آمده
بوده، با گزيدههايى از اشعار آنان آورده است. ابن جوزي (٨(١)/١٧٢) نيز
مىگويد كه وي شرح حال ابن ماجد را در آن كتاب ديده بوده است.
مآخذ: ابن جوزي، يوسف، مرآة الزمان، حيدرآباد دكن، ١٣٧٠ق/ ١٩٥١م؛ تجانى،
عبدالله، رحله، به كوشش حسن حسنى عبدالوهاب، تونس، ١٣٧٧ق/١٩٥٨م؛ حاجى
خليفه، كشف الظنون، استانبول، ١٩٤١م؛ عمادالدين كاتب، محمد، خريدة القصر و
جريدة العصر، قسم شعراء مصر، به كوشش احمد امين و ديگران، قاهره، ١٩٥١م؛
همان، قسم شعراء المغرب، به كوشش محمد مرزوقى و ديگران، تونس، ١٩٦٦م؛
همان، قسم شعراء المغرب و الاندلس، به كوشش آذرتاش آذرنوش و ديگران،
تونس، ١٩٧١م؛ المكتبة العربية الصقلية، به كوشش ميكله آماري، لايپزيگ،
١٨٥٧م. زهرا خسروي (رب) ٢٨/٧/٧٦