اِبْن‌ِ اَهْدَل‌، ابوبكر بن‌ ابى‌القاسم‌ بن‌ احمد بن‌ محمد يمنى‌ (٩٨٤- ١٠٣٥ق‌/١٥٧٦-١٦٢٦م‌)، زاهد، مدرس‌، مفتى‌ و شاعر، وي‌ از خاندان‌ اهدل‌ بود كه‌ در تاريخ‌ به‌ تصوف‌ و تفقه‌ شهرت‌ دارند و سلسله‌ نسبش‌ با اختلاف‌ روايات‌، به‌ عون‌ بن‌ موسى‌ كاظم‌(ع‌) مى‌رسد (محبى‌، ١/٦٤، ٦٧).
خود وي‌ زندگى‌ نامه‌اش‌ را در كتابى‌ به‌ نام‌ نفحة المندل‌ درج‌ كرده‌ و در آن‌ زادگاه‌ خويش‌ را حلّة شام‌، كه‌ آرامگاه‌ نياكانش‌ در آن‌ قرار داشته‌، ذكر كرده‌ است‌ (همو، ١/٦٧؛ نامة دانشوران‌، ٦/٢٧١-٢٧٢). وي‌، به‌ تصريح‌ خود، در ذيحجة ٩٨٨/ژانوية ١٥٨١ همراه‌ پدر از حله‌ به‌ قرية سلامه‌ رفت‌ و در آنجا قرآن‌ را از شيخ‌ صالح‌ احمد بن‌ ابراهيم‌ مزجاجى‌ فراگرفت‌، تا آنجا كه‌ حافظ و قاري‌ و معلم‌ قرآن‌ شد، سپس‌ عازم‌ زبيد گرديد. در آنجا فقه‌ را از محمد بن‌ عباس‌ و نحو را از محمد بن‌ يحيى‌ آموخت‌ و از مشايخ‌ وقت‌ هم‌ چون‌ تاج‌الدين‌ نقشبندي‌ شفاهاً و كتباً اجازه‌ دريافت‌ داشت‌ (محبى‌، ٦٥ -٦٦؛ نامة دانشوران‌، ٢٧٢-٢٧٣).
آثار: عناوين‌ آثار منظوم‌ و منثور او كه‌ در منابع‌ مختلف‌ ذكر شده‌ به‌ قرار زير است‌: ١. الاحساب‌ العلية فى‌ الانساب‌ الاهدلية كه‌ تاريخ‌ خاندان‌ اوست‌ (بغدادي‌، ١/٣٢)؛ ٢. الدّرة الباهرة فى‌ التحدث‌ بشى‌ء من‌ نعم‌الله‌ الباطنة و الظاهرة كه‌ در آن‌ ضمن‌ شرح‌ فوائد تصنيف‌، به‌ پاره‌اي‌ آثار خود نيز اشاره‌ كرده‌ است‌ (نامة دانشوران‌ ٦/٢٧٤؛ بغدادي‌، ١/٤٥٦)؛ ٣. اصطلاحات‌ الصوفية، كه‌ منظوم‌ است‌ (كحاله‌، ٣/٦٩)؛ ٤. البيان‌ و الاعلام‌ بمهمات‌ احكام‌ اركان‌ الاسلام‌ (بغدادي‌، ١/٢٠٧)؛ ٥. التعليق‌ و المضبوط فيما للوضوء كالغسل‌ من‌ الشروط (بغدادي‌، ١/٢٩٨)؛ ٦. شرحان‌ على‌ قصيدة ابن‌ بنت‌ الميلق‌؛ ٧. منظومة فى‌ السواك‌؛ ٨. نظم‌ التحرير فى‌ الفقه‌؛ ٩. نظم‌التحفة؛ ١٠. نظم‌الورقات‌ (نامة دانشوران‌، ٦/٢٧٤)؛ ١١. نفحةالمندل‌ فى‌ تراجم‌سادةالاهدل‌ (بغدادي‌،٢/٦٧١؛ بستانى‌، ٢/٣٥٧؛كحاله‌،٣/٦٩)؛ ١٢. الوفود ( بستانى‌، ٢/٣٥٢).
مآخذ: بستانى‌ ف‌؛ بغدادي‌، اسماعيل‌، ايضاح‌ المكنون‌، استانبول‌، ١٩٤٥-١٩٤٧م‌؛ كحاله‌، عمررضا، معجم‌ المؤلفين‌، بيروت‌، ١٣٧٦ق‌/١٩٥٧م‌؛ محبى‌، محمدامين‌، خلاصة الاثر، قاهره‌، ١٢٨٤ق‌؛ نامة دانشوران‌، قم‌، دارالفكر. ابوالفتح‌ حكيميان‌ تايپ‌ مجدد و ن‌ * ١ * (رب) ٢/٦/٧٦
ن‌ * ٢ * (رب)