دانشنامه بزرگ اسلامی
 
٨٧٨ ص
٨٧٩ ص
٨٨٠ ص
٨٨١ ص
٨٨٢ ص
٨٨٣ ص
٨٨٤ ص
٨٨٥ ص
٨٨٦ ص
٨٨٧ ص
٨٨٨ ص
٨٨٩ ص
٨٩٠ ص
٨٩١ ص
٨٩٢ ص
٨٩٣ ص
٨٩٤ ص
٨٩٥ ص
٨٩٦ ص
٨٩٧ ص
٨٩٨ ص
٨٩٩ ص
٩٠٠ ص
٩٠١ ص
٩٠٢ ص
٩٠٣ ص
٩٠٤ ص
٩٠٥ ص
٩٠٦ ص
٩٠٧ ص
٩٠٨ ص
٩٠٩ ص
٩١٠ ص
٩١١ ص
٩١٢ ص
٩١٣ ص
٩١٤ ص
٩١٥ ص
٩١٦ ص
٩١٧ ص
٩١٨ ص
٩١٩ ص
٩٢٠ ص
٩٢١ ص
٩٢٢ ص
٩٢٣ ص
٩٢٤ ص
٩٢٥ ص
٩٢٦ ص
٩٢٧ ص
٩٢٨ ص
٩٢٩ ص
٩٣٠ ص
٩٣١ ص
٩٣٢ ص
٩٣٣ ص
٩٣٤ ص
٩٣٥ ص
٩٣٦ ص
٩٣٧ ص
٩٣٨ ص
٩٣٩ ص
٩٤٠ ص
٩٤١ ص
٩٤٢ ص
٩٤٣ ص
٩٤٤ ص
٩٤٥ ص
٩٤٦ ص
٩٤٧ ص
٩٤٨ ص
٩٤٩ ص
٩٥٠ ص
٩٥١ ص
٩٥٢ ص
٩٥٣ ص
٩٥٤ ص
٩٥٥ ص
٩٥٦ ص
٩٥٧ ص
٩٥٨ ص
٩٥٩ ص
٩٦٠ ص
٩٦١ ص
٩٦٢ ص
٩٦٣ ص
٩٦٤ ص
٩٦٥ ص
٩٦٦ ص
٩٦٧ ص
٩٦٨ ص
٩٦٩ ص
٩٧٠ ص
٩٧١ ص
٩٧٢ ص
٩٧٣ ص
٩٧٤ ص
٩٧٥ ص
٩٧٦ ص
٩٧٧ ص
٩٧٨ ص
٩٧٩ ص
٩٨٠ ص
٩٨١ ص
٩٨٢ ص
٩٨٣ ص
٩٨٤ ص
٩٨٥ ص
٩٨٦ ص
٩٨٧ ص
٩٨٨ ص
٩٨٩ ص
٩٩٠ ص
٩٩١ ص
٩٩٢ ص
٩٩٣ ص
٩٩٤ ص
٩٩٥ ص
٩٩٦ ص
٩٩٧ ص
٩٩٨ ص
٩٩٩ ص
١٠٠٠ ص
١٠٠١ ص
١٠٠٢ ص
١٠٠٣ ص
١٠٠٤ ص
١٠٠٥ ص
١٠٠٦ ص
١٠٠٧ ص
١٠٠٨ ص
١٠٠٩ ص
١٠١٠ ص
١٠١١ ص
١٠١٢ ص
١٠١٣ ص
١٠١٤ ص
١٠١٥ ص
١٠١٦ ص
١٠١٧ ص
١٠١٨ ص
١٠١٩ ص
١٠٢٠ ص
١٠٢١ ص
١٠٢٢ ص
١٠٢٣ ص
١٠٢٤ ص
١٠٢٥ ص
١٠٢٦ ص
١٠٢٧ ص
١٠٢٨ ص
١٠٢٩ ص
١٠٣٠ ص
١٠٣١ ص
١٠٣٢ ص
١٠٣٣ ص
١٠٣٤ ص
١٠٣٥ ص
١٠٣٦ ص
١٠٣٧ ص
١٠٣٨ ص
١٠٣٩ ص
١٠٤٠ ص
١٠٤١ ص
١٠٤٢ ص
١٠٤٣ ص
١٠٤٤ ص
١٠٤٥ ص
١٠٤٦ ص
١٠٤٧ ص
١٠٤٨ ص
١٠٤٩ ص
١٠٥٠ ص
١٠٥١ ص
١٠٥٢ ص
١٠٥٣ ص
١٠٥٤ ص
١٠٥٥ ص
١٠٥٦ ص
١٠٥٧ ص
١٠٥٨ ص
١٠٥٩ ص
١٠٦٠ ص
١٠٦١ ص
١٠٦٢ ص
١٠٦٣ ص
١٠٦٤ ص
١٠٦٥ ص
١٠٦٦ ص
١٠٦٧ ص
١٠٦٨ ص
١٠٦٩ ص
١٠٧٠ ص
١٠٧١ ص
١٠٧٢ ص
١٠٧٣ ص
١٠٧٤ ص
١٠٧٥ ص
١٠٧٦ ص
١٠٧٧ ص
١٠٧٨ ص
١٠٧٩ ص
١٠٨٠ ص
١٠٨١ ص
١٠٨٢ ص
١٠٨٣ ص
١٠٨٤ ص
١٠٨٥ ص
١٠٨٦ ص
١٠٨٧ ص
١٠٨٨ ص
١٠٨٩ ص
١٠٩٠ ص
١٠٩١ ص
١٠٩٢ ص
١٠٩٣ ص
١٠٩٤ ص
١٠٩٥ ص
١٠٩٦ ص
١٠٩٧ ص
١٠٩٨ ص
١٠٩٩ ص
١١٠٠ ص
١١٠١ ص
١١٠٢ ص
١١٠٣ ص
١١٠٤ ص
١١٠٥ ص
١١٠٦ ص
١١٠٧ ص
١١٠٨ ص
١١٠٩ ص
١١١٠ ص
١١١١ ص
١١١٢ ص
١١١٣ ص
١١١٤ ص
١١١٥ ص
١١١٦ ص
١١١٧ ص
١١١٨ ص
١١١٩ ص
١١٢٠ ص
١١٢١ ص
١١٢٢ ص
١١٢٣ ص
١١٢٤ ص
١١٢٥ ص
١١٢٦ ص
١١٢٧ ص
١١٢٨ ص
١١٢٩ ص
١١٣٠ ص
١١٣١ ص
١١٣٢ ص
١١٣٣ ص
١١٣٤ ص
١١٣٥ ص
١١٣٦ ص
١١٣٧ ص
١١٣٨ ص
١١٣٩ ص
١١٤٠ ص
١١٤١ ص
١١٤٢ ص
١١٤٣ ص
١١٤٤ ص
١١٤٥ ص
١١٤٦ ص
١١٤٧ ص
١١٤٨ ص
١١٤٩ ص
١١٥٠ ص
١١٥١ ص
١١٥٢ ص
١١٥٣ ص
١١٥٤ ص
١١٥٥ ص
١١٥٦ ص
١١٥٧ ص
١١٥٨ ص
١١٥٩ ص
١١٦٠ ص
١١٦١ ص
١١٦٢ ص
١١٦٣ ص
١١٦٤ ص
١١٦٥ ص
١١٦٦ ص
١١٦٧ ص
١١٦٨ ص
١١٦٩ ص
١١٧٠ ص
١١٧١ ص
١١٧٢ ص
١١٧٣ ص
١١٧٤ ص
١١٧٥ ص
١١٧٦ ص
١١٧٧ ص
١١٧٨ ص
١١٧٩ ص
١١٨٠ ص
١١٨١ ص
١١٨٢ ص
١١٨٣ ص
١١٨٤ ص
١١٨٥ ص
١١٨٦ ص
١١٨٧ ص
١١٨٨ ص
١١٨٩ ص
١١٩٠ ص
١١٩١ ص
١١٩٢ ص
١١٩٣ ص
١١٩٤ ص
١١٩٥ ص
١١٩٦ ص
١١٩٧ ص
١١٩٨ ص
١١٩٩ ص
١٢٠٠ ص
١٢٠١ ص
١٢٠٢ ص
١٢٠٣ ص
١٢٠٤ ص
١٢٠٥ ص
١٢٠٦ ص
١٢٠٧ ص
١٢٠٨ ص
١٢٠٩ ص
١٢١٠ ص
١٢١١ ص
١٢١٢ ص
١٢١٣ ص
١٢١٤ ص
١٢١٥ ص
١٢١٦ ص
١٢١٧ ص
١٢١٨ ص
١٢١٩ ص
١٢٢٠ ص
١٢٢١ ص
١٢٢٢ ص
١٢٢٣ ص
١٢٢٤ ص
١٢٢٥ ص
١٢٢٦ ص
١٢٢٧ ص
١٢٢٨ ص
١٢٢٩ ص
١٢٣٠ ص
١٢٣١ ص
١٢٣٢ ص
١٢٣٣ ص
١٢٣٤ ص
١٢٣٥ ص
١٢٣٦ ص
١٢٣٧ ص
١٢٣٨ ص
١٢٣٩ ص
١٢٤٠ ص
١٢٤١ ص
١٢٤٢ ص
١٢٤٣ ص
١٢٤٤ ص
١٢٤٥ ص
١٢٤٦ ص
١٢٤٧ ص
١٢٤٨ ص
١٢٤٩ ص
١٢٥٠ ص
١٢٥١ ص
١٢٥٢ ص
١٢٥٣ ص
١٢٥٤ ص
١٢٥٥ ص
١٢٥٦ ص
١٢٥٧ ص
١٢٥٨ ص
١٢٥٩ ص
١٢٦٠ ص
١٢٦١ ص
١٢٦٢ ص
١٢٦٣ ص
١٢٦٤ ص
١٢٦٥ ص
١٢٦٦ ص
١٢٦٧ ص
١٢٦٨ ص
١٢٦٩ ص
١٢٧٠ ص
١٢٧١ ص
١٢٧٢ ص
١٢٧٣ ص
١٢٧٤ ص
١٢٧٥ ص
١٢٧٦ ص
١٢٧٧ ص
١٢٧٨ ص
١٢٧٩ ص
١٢٨٠ ص
١٢٨١ ص
١٢٨٢ ص
١٢٨٣ ص
١٢٨٤ ص
١٢٨٥ ص
١٢٨٦ ص
١٢٨٧ ص
١٢٨٨ ص
١٢٨٩ ص
١٢٩٠ ص
١٢٩١ ص
١٢٩٢ ص
١٢٩٣ ص
١٢٩٤ ص
١٢٩٥ ص
١٢٩٦ ص
١٢٩٧ ص
١٢٩٨ ص
١٢٩٩ ص
١٣٠٠ ص
١٣٠١ ص
١٣٠٢ ص
١٣٠٣ ص
١٣٠٤ ص
١٣٠٥ ص
١٣٠٦ ص
١٣٠٧ ص
١٣٠٨ ص
١٣٠٩ ص
١٣١٠ ص
١٣١١ ص
١٣١٢ ص
١٣١٣ ص
١٣١٤ ص
١٣١٥ ص
١٣١٦ ص
١٣١٧ ص
١٣١٨ ص
١٣١٩ ص
١٣٢٠ ص
١٣٢١ ص
١٣٢٢ ص
١٣٢٣ ص
١٣٢٤ ص
١٣٢٥ ص
١٣٢٦ ص
١٣٢٧ ص
١٣٢٨ ص
١٣٢٩ ص
١٣٣٠ ص
١٣٣١ ص
١٣٣٢ ص
١٣٣٣ ص
١٣٣٤ ص
١٣٣٥ ص
١٣٣٦ ص
١٣٣٧ ص
١٣٣٨ ص
١٣٣٩ ص
١٣٤٠ ص
١٣٤١ ص
١٣٤٢ ص
١٣٤٣ ص
١٣٤٤ ص
١٣٤٥ ص
١٣٤٦ ص
١٣٤٧ ص
١٣٤٨ ص
١٣٤٩ ص
١٣٥٠ ص
١٣٥١ ص
١٣٥٢ ص
١٣٥٣ ص
١٣٥٤ ص
١٣٥٥ ص

دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ١٠٤٤

ابن جندی
جلد: ٣
     
شماره مقاله:١٠٤٤



اِبْن‌ِ جُنْدي‌، ابوالحسن‌ احمد بن‌ محمد بن‌ عمران‌ (يا عمر) بن‌ موسى‌ بن‌ عروة بن‌ جراح‌ بن‌ على‌ بن‌ زيد بن‌ بكر بن‌ حريش‌ نَهْشَلى‌ بغدادي‌، محدث‌ شيعى‌ (٣٠٦-٣٩٦ق‌/٩١٨-١٠٠٦م‌). تولد او را در ٣٠٥ و ٣٠٧ ق‌ نيز گفته‌اند (خطيب‌، تاريخ‌ بغداد، ٥/٧٧). نجاشى‌ او را استاد خويش‌ خوانده‌ و مى‌گويد ابن‌ جندي‌ واسطة ما با شيوخ‌ روزگار خويش‌ است‌ (ص‌ ٦٢). ابن‌ جندي‌ آخرين‌ فرد بازمانده‌ از اصحاب‌ ابن‌ صاعد در بغداد بود (ذهبى‌، ميزان‌، ١/١٤٧). او از ابوالقاسم‌ بغوي‌، ابوبكر بن‌ ابى‌ داوود، يحيى‌ بن‌ محمد بن‌ صاعد، ابوسعيد عدوي‌، يوسف‌ بن‌ يعقوب‌ نيشابوري‌ و ديگران‌ روايت‌ كرده‌ و نخستين‌ استماع‌ وي‌ در ٣١٣ق‌/ ٩٢٥م‌ بوده‌ است‌. وي‌ به‌ سبب‌ داشتن‌ مذهب‌ تشيّع‌ مورد طعن‌ بوده‌ و بعضى‌ او را در روايت‌ ضعيف‌ خوانده‌اند. از ابن‌ جندي‌، ابوالقاسم‌ ازهري‌، حسن‌ بن‌ محمد خلال‌، محمد بن‌ مخلد وراق‌، محمد بن‌ عبدالعزيز برذعى‌، احمد بن‌ محمد عتيقى‌، محمد بن‌ احمد بن‌ موسى‌ شيرازي‌، حسين‌ بن‌ قاسم‌ كوكبى‌، ابن‌ عزور و ديگران‌ روايت‌ كرده‌اند (خطيب‌، تاريخ‌ بغداد، همانجا؛ همو، شرف‌ اصحاب‌ الحديث‌، ١٠٠؛ طوسى‌، ٤٥٦؛ ذهبى‌، العبر، ٢/١٨٨). به‌ گفتة ازهري‌ ابن‌ جندي‌ كتاب‌ ديوان‌ الانواع‌ را از مؤلف‌ آن‌ ابن‌ ابى‌ حاتم‌ شنيده‌، اما ابوعبدالله‌ بن‌ آبنوسى‌ گفته‌ است‌ كه‌ اين‌ كتاب‌ از سماعات‌ او نيست‌، بلكه‌ شباهت‌ اسمى‌ گردآورندة كتاب‌ با اسم‌ ابن‌ جندي‌ باعث‌ ادعاي‌ ابن‌ جندي‌ در سماع‌ آن‌ گرديده‌ است‌ (خطيب‌، همانجا؛ ذهبى‌، سير، ١٦/٥٥٦). طوسى‌، ابن‌ جندي‌ را در زمرة راويانى‌ دانسته‌ كه‌ از ائمة شيعه‌ حديث‌ نقل‌ نكرده‌اند (ص‌ ٤٥٦). آنچه‌ را كه‌ ابن‌ جندي‌ روايت‌ كرده‌، از نوع‌ احاديث‌ حسان‌ شمرده‌اند. ابن‌ جندي‌ در جمادي‌الا¸خر ٣٩٦/فورية ١٠٠٦ درگذشت‌ خطيب‌، تاريخ‌ بغداد، ٥/٧٧- ٧٨).
آثار: الفوائد الحسان‌ الغرائب‌، كه‌ از وجود نسخة خطى‌ آن‌ در كتابخانة ظاهريه‌، شم ٤٥١٧، از برگ‌ ١ تا ٩ آگهى‌ داريم‌ (سزگين‌، ١(١)/٤٤٢)؛ كتاب‌ الانواع‌؛ كتاب‌ الخط؛ كتاب‌ الرواة و الفلج‌، كتاب‌ عقلاء المجانين‌، كتاب‌ العين‌ و الورق‌؛ كتاب‌ الغيبة؛ فضائل‌ الجماعة و ماروي‌ فيها و الهوالف‌ (نجاشى‌، ٦٢؛ آقابزرگ‌، ٢/٤٤٩، ١١/٢٥٦، ١٥/٣٠٠، ٣٧٣).
مآخذ: آقابزرگ‌، الذريعة؛ خطيب‌ بغدادي‌، احمد، تاريخ‌ بغداد، قاهره‌، ١٣٤٩ق‌/ ١٩٣٠م‌؛ همو، شرف‌ اصحاب‌ الحديث‌، به‌ كوشش‌ محمد سعيد خطيب‌ اوغلى‌، آنقره‌، ١٩٧١م‌؛ ذهبى‌، محمد، سير اعلام‌ النبلاء، به‌ كوشش‌ شعيب‌ الارنؤوط و اكرم‌ بوشى‌، بيروت‌، ١٤٠٤ق‌/١٩٨٤م‌؛ همو، العبر، به‌ كوشش‌ ابوهاجر محمد زغلول‌، بيروت‌، ١٤٠٥ق‌/١٩٨٥م‌؛ همو، ميزان‌ الاعتدال‌، به‌ كوشش‌ على‌ محمد بجاوي‌، بيروت‌، ١٣٨٢ق‌/١٩٦٢م‌؛ سزگين‌، تاريخ‌ التراث‌ العربى‌، ترجمة محمود فهمى‌ حجازي‌، رياض‌، ١٤٠٣ق‌/١٩٨٣م‌؛ طوسى‌، محمد، رجال‌، به‌ كوشش‌ محمد كاظم‌ كتبى‌، نجف‌، ١٣٨٠ق‌/١٩٦٠م‌؛ نجاشى‌، احمد، رجال‌، بمبئى‌، ١٣١٧ق‌/١٨٩٩م‌.
محمدآصف‌ فكرت‌ (رب) ٢٩/١/٧٧
ن‌ * ٢ * (رب) ٢٨/٢/٧٧